<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X05n0226"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 226 花严经合论纂要</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 226 花严经合论纂要</title> <author>明 方泽纂</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">5</idno>.<idno type="no">226</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">花严经合论纂要</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00589"> <charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName> <mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping> <mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涧-日+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04846"> <charName>CBETA CHARACTER CB04846</charName> <mapping cb:dec="987886" type="PUA">U+F12EE</mapping> <mapping type="unicode">U+342B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[离-蹂]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05577"> <charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName> <mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping> <mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07713"> <charName>CBETA CHARACTER CB07713</charName> <mapping cb:dec="990753" type="PUA">U+F1E21</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+73CA</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>珊</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[狦-(狂-王)+王]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB13059"> <charName>CBETA CHARACTER CB13059</charName> <mapping cb:dec="996099" type="PUA">U+F3303</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+29BBA</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬘</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬘-又+万]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17482"> <charName>CBETA CHARACTER CB17482</charName> <mapping cb:dec="1000522" type="PUA">U+F444A</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[弓*夹]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-10-27T10:33:18"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0001a" n="0001a"/> <lb ed="X" n="0001a01"/> <lb ed="X" n="0001a02"/> <lb ed="X" n="0001a03"/> <lb ed="X" n="0001a04"/><lb ed="R088" n="0706a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">花严经合论纂要目次</cb:mulu><head>花严经合论纂要<anchor xml:id="nkr_note_orig_0001001" n="0001001"/>目次</head> <lb ed="X" n="0001a05"/> <lb ed="X" n="0001a06"/><lb ed="R088" n="0706a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001a0601">卷上 <lb ed="X" n="0001a07"/><lb ed="R088" n="0706a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001a0701">沙门慧研序<note place="inline">此序既载于续藏经第五套合论卷首，故今省之。</note></item> <lb ed="X" n="0001a08"/><lb ed="R088" n="0706a05"/><item xml:id="itemX05p0001a0801">十门分别</item> <lb ed="X" n="0001a09"/><lb ed="R088" n="0706a06"/><item xml:id="itemX05p0001a0901">世主妙严品第一</item><item xml:id="itemX05p0001a0908"><persName>如来</persName>现相品第二</item> <lb ed="X" n="0001a10"/><lb ed="R088" n="0706a07"/><item xml:id="itemX05p0001a1001">普贤三昧品第三</item><item xml:id="itemX05p0001a1008">世界成就品第四</item> <lb ed="X" n="0001a11"/><lb ed="R088" n="0706a08"/><item xml:id="itemX05p0001a1101"><name role="" type="person">华藏世界</name>品第五</item><item xml:id="itemX05p0001a1108">毘卢遮那品第六</item></list></item> <lb ed="X" n="0001a12"/><lb ed="R088" n="0706a09"/><item xml:id="itemX05p0001a1201">卷中 <lb ed="X" n="0001a13"/><lb ed="R088" n="0706a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001a1301"><persName>佛</persName>名号品第七</item><item xml:id="itemX05p0001a1307">四圣谛品第八</item> <lb ed="X" n="0001a14"/><lb ed="R088" n="0706a11"/><item xml:id="itemX05p0001a1401">光明觉品第九</item><item xml:id="itemX05p0001a1407">菩萨问明品第十</item> <lb ed="X" n="0001a15"/><lb ed="R088" n="0706a12"/><item xml:id="itemX05p0001a1501">净行品第十一</item><item xml:id="itemX05p0001a1507">贤首品第十二</item> <lb ed="X" n="0001a16"/><lb ed="R088" n="0706a13"/><item xml:id="itemX05p0001a1601">陞<name role="" type="person">须弥山</name>顶品第十三</item> <lb ed="X" n="0001a17"/><lb ed="R088" n="0706a14"/><item xml:id="itemX05p0001a1701">须弥顶上偈赞品第十四</item> <lb ed="X" n="0001a18"/><lb ed="R088" n="0706a15"/><item xml:id="itemX05p0001a1801">十住品第十五</item><item xml:id="itemX05p0001a1807">梵行品第十六</item> <lb ed="X" n="0001a19"/><lb ed="R088" n="0706a16"/><item xml:id="itemX05p0001a1901">初发心功德品第十七</item><item xml:id="itemX05p0001a1910">明法品第十八</item> <lb ed="X" n="0001a20"/><lb ed="R088" n="0706a17"/><item xml:id="itemX05p0001a2001">升<name role="" type="person">夜摩天</name>宫品第十九</item> <lb ed="X" n="0001a21"/><lb ed="R088" n="0706a18"/><item xml:id="itemX05p0001a2101">夜魔天宫偈赞品第二十</item> <lb ed="X" n="0001a22"/><lb ed="R088" n="0706b01"/><item xml:id="itemX05p0001a2201">十行品第二十一</item><item xml:id="itemX05p0001a2208">十无尽藏品第二十二</item> <lb ed="X" n="0001a23"/><lb ed="R088" n="0706b02"/><item xml:id="itemX05p0001a2301">升<name role="" type="person">兜率天</name>宫品第二十三</item> <lb ed="X" n="0001a24"/><lb ed="R088" n="0706b03"/><item xml:id="itemX05p0001a2401"><name role="" type="person">兜率天</name>宫偈赞品第二十四</item> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0001b" n="0001b"/> <lb ed="X" n="0001b01"/><lb ed="R088" n="0706b04"/><item xml:id="itemX05p0001b0101">十迴向品第二十五</item><item xml:id="itemX05p0001b0109">十地品第二十六</item> <lb ed="X" n="0001b02"/><lb ed="R088" n="0706b05"/><item xml:id="itemX05p0001b0201">十定品第二十七</item><item xml:id="itemX05p0001b0208">十通品第二十八</item> <lb ed="X" n="0001b03"/><lb ed="R088" n="0706b06"/><item xml:id="itemX05p0001b0301">十忍品第二十九</item><item xml:id="itemX05p0001b0308">阿僧祇品第三十</item> <lb ed="X" n="0001b04"/><lb ed="R088" n="0706b07"/><item xml:id="itemX05p0001b0401"><persName>如来</persName>寿量品第三十一</item><item xml:id="itemX05p0001b0410">菩萨住处品第三十二</item> <lb ed="X" n="0001b05"/><lb ed="R088" n="0706b08"/><item xml:id="itemX05p0001b0501"><persName>佛</persName>不思议法品第三十三</item> <lb ed="X" n="0001b06"/><lb ed="R088" n="0706b09"/><item xml:id="itemX05p0001b0601"><persName>如来</persName>十身相海品第三十四</item> <lb ed="X" n="0001b07"/><lb ed="R088" n="0706b10"/><item xml:id="itemX05p0001b0701"><persName>如来</persName>随好光明功德品第三十五</item> <lb ed="X" n="0001b08"/><lb ed="R088" n="0706b11"/><item xml:id="itemX05p0001b0801">普贤行品第三十六</item><item xml:id="itemX05p0001b0809"><persName>如来</persName>出现品第三十七</item> <lb ed="X" n="0001b09"/><lb ed="R088" n="0706b12"/><item xml:id="itemX05p0001b0901">離世间品第三十八</item></list></item> <lb ed="X" n="0001b10"/><lb ed="R088" n="0706b13"/><item xml:id="itemX05p0001b1001">卷下 <lb ed="X" n="0001b11"/><lb ed="R088" n="0706b14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0001b1101">入法界品第三十九</item><item xml:id="itemX05p0001b1109">自<g ref="#CB02494">跋</g></item><item xml:id="itemX05p0001b1111">圆理跋</item></list></item></list> <lb ed="X" n="0001b12"/><lb ed="R088" n="0706b15"/> <lb ed="X" n="0001b13"/><lb ed="R088" n="0706b16"/><p xml:id="pX05p0001b1301">花严经合论纂要目次<note place="inline">终</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0001b14"/> <lb ed="X" n="0001b15"/> <lb ed="X" n="0001b16"/> <lb ed="X" n="0001b17"/> <lb ed="X" n="0001b18"/><cb:docNumber>No. 226</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0001b19"/><lb ed="R088" n="0707a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣<persName>佛</persName>花严经合论纂要卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0001b20"/> <lb ed="X" n="0001b21"/><lb ed="R088" n="0707a02"/><byline cb:type="other">唐太原长者 李 通玄 譔</byline> <lb ed="X" n="0001b22"/><lb ed="R088" n="0707a03"/><byline cb:type="author">明 携李 比丘 方泽 纂</byline> <lb ed="X" n="0001b23"/><lb ed="R088" n="0707a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">十门分别</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX05p0001b2301">夫有情之本，依智海以为源；含识之流，总法身而为 <lb ed="X" n="0001b24"/><lb ed="R088" n="0707a05"/>体。以为情生智隔，想变体殊；达本情亡，知心体合。今 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0001c" n="0001c"/> <lb ed="X" n="0001c01"/><lb ed="R088" n="0707a06"/>此大方廣<persName>佛</persName>花严经者，明众生之本际，示诸<persName>佛</persName>之果 <lb ed="X" n="0001c02"/><lb ed="R088" n="0707a07"/>源。其为本也，不可以功成；其为源也，不可以行得。功 <lb ed="X" n="0001c03"/><lb ed="R088" n="0707a08"/>亡本就，行尽源成。源本无功，能随缘自在者，即此毘 <lb ed="X" n="0001c04"/><lb ed="R088" n="0707a09"/>卢遮那也。以本性为先，智随根应；一悲济物，以此为 <lb ed="X" n="0001c05"/><lb ed="R088" n="0707a10"/>名。依本如是，设其教泽；滂流法界，以润含生。于是寄 <lb ed="X" n="0001c06"/><lb ed="R088" n="0707a11"/>位四天，示形八相。菩提场内，现兰若以始成；普光法 <lb ed="X" n="0001c07"/><lb ed="R088" n="0707a12"/>堂，处报身之大宅。普贤长子，擧果德于藏身；文殊小 <lb ed="X" n="0001c08"/><lb ed="R088" n="0707a13"/>男，创启蒙于金色。以海印三昧，周法界而降灵；用普 <lb ed="X" n="0001c09"/><lb ed="R088" n="0707a14"/>眼法门，观尘中之刹海。依正二报，身土交参；因果二 <lb ed="X" n="0001c10"/><lb ed="R088" n="0707a15"/>门，体用相彻。以释天之宝网，彰十刹以褈褈；取離垢 <lb ed="X" n="0001c11"/><lb ed="R088" n="0707a16"/>之摩尼，明十身而隐隐。无边刹境，自他不隔于毫端； <lb ed="X" n="0001c12"/><lb ed="R088" n="0707a17"/>十世古今，始终不離于当念。其为廣也，以虚空而为 <lb ed="X" n="0001c13"/><lb ed="R088" n="0707a18"/>量；其为小也，处极微而无迹。十方无卷，匪亏于小相 <lb ed="X" n="0001c14"/><lb ed="R088" n="0707b01"/>之中；纤尘不舒，含十方而非碍。智海果德，殊分于五 <lb ed="X" n="0001c15"/><lb ed="R088" n="0707b02"/>位之门；常住法堂，示进修于九天之上。此方如是，十 <lb ed="X" n="0001c16"/><lb ed="R088" n="0707b03"/>刹同然；圣众如雲，海会相入。智凡无碍，状多镜以纳 <lb ed="X" n="0001c17"/><lb ed="R088" n="0707b04"/>众形；彼此无妨，若干灯而共一室。此经总有四十品 <lb ed="X" n="0001c18"/><lb ed="R088" n="0707b05"/>勝典，玄开果德之门；百万亿妙言，咸擧<persName>佛</persName>华行海。十 <lb ed="X" n="0001c19"/><lb ed="R088" n="0707b06"/>身、十会，阐十十之法门；十处、十方，启十通而疏十辩。 <lb ed="X" n="0001c20"/><lb ed="R088" n="0707b07"/>出现品内，示因、果以结始、终；<name role="" type="person">给孤独园</name>，利人、天之明 <lb ed="X" n="0001c21"/><lb ed="R088" n="0707b08"/>法界。目连、鹙子，隔视、听于对颜；六千比丘，启十明于 <lb ed="X" n="0001c22"/><lb ed="R088" n="0707b09"/>路上。觉城东际，五众咸臻；古<persName>佛</persName>庙前，同登十智。善财 <lb ed="X" n="0001c23"/><lb ed="R088" n="0707b10"/>发明导首，用彰来众齐然。又成五位法门，具德行某 <lb ed="X" n="0001c24"/><lb ed="R088" n="0707b11"/>轨笵，令使启蒙易达，解行无疑，还信首文殊之前，正 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0002a" n="0002a"/> <lb ed="X" n="0002a01"/><lb ed="R088" n="0707b12"/>证妙峰之顶。经过五众，成一百一十法门，至慈氏之 <lb ed="X" n="0002a02"/><lb ed="R088" n="0707b13"/>园，结会一生<persName>佛</persName>果。返示文殊初友，明以果同因；後入 <lb ed="X" n="0002a03"/><lb ed="R088" n="0707b14"/>普贤妙身，彰体、用圆极。此经明大方廣<persName>佛</persName>花严者，大 <lb ed="X" n="0002a04"/><lb ed="R088" n="0707b15"/>以无方为義，方以理、事为功，廣则毫刹相含，<persName>佛</persName>乃体、 <lb ed="X" n="0002a05"/><lb ed="R088" n="0707b16"/>用无作。华喩行门可乐，能敷理、事之功；严即依、正莊 <lb ed="X" n="0002a06"/><lb ed="R088" n="0707b17"/>严之義。释此一部，总作十门分别：</p> <lb ed="X" n="0002a07"/><lb ed="R088" n="0707b18"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX05p0002a0701">一、依教分宗。</item><item xml:id="itemX05p0002a0706">二、依宗教别。</item><item xml:id="itemX05p0002a0711">三、教義差别。</item> <lb ed="X" n="0002a08"/><lb ed="R088" n="0708a01"/><item xml:id="itemX05p0002a0801">四、成<persName>佛</persName>同别。</item><item xml:id="itemX05p0002a0806">五、见<persName>佛</persName>差别。</item><item xml:id="itemX05p0002a0811">六、说教时分。</item> <lb ed="X" n="0002a09"/><lb ed="R088" n="0708a02"/><item xml:id="itemX05p0002a0901">七、净土权实。</item><item xml:id="itemX05p0002a0906">八、摄化境界。</item><item xml:id="itemX05p0002a0911">九、因果延促。</item> <lb ed="X" n="0002a10"/><lb ed="R088" n="0708a03"/><item xml:id="itemX05p0002a1001">十、会教始终。</item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0002a11"/><lb ed="R088" n="0708a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一依教分宗</cb:mulu><p xml:id="pX05p0002a1101">△第一、依教分宗者。夫智境圆寂，何法不周？理事二 <lb ed="X" n="0002a12"/><lb ed="R088" n="0708a05"/>门，一多相彻。只为器有差殊，轨仪各异，始终顿渐，施 <lb ed="X" n="0002a13"/><lb ed="R088" n="0708a06"/>设不同。初学之士，未谙教迹，执权成实，迷不进修。故 <lb ed="X" n="0002a14"/><lb ed="R088" n="0708a07"/>今咸擧众宗，略分十法。</p> <lb ed="X" n="0002a15"/><lb ed="R088" n="0708a08"/><p xml:id="pX05p0002a1501">一、小乘戒经，为情有宗。<persName>如来</persName>创为凡夫造业者，说是 <lb ed="X" n="0002a16"/><lb ed="R088" n="0708a09"/>应作，是不应作等。且约凡情虚妄之处，横计诸恶，以 <lb ed="X" n="0002a17"/><lb ed="R088" n="0708a10"/>教制之，令生人天。如花严经持戒，则以身身业、语语 <lb ed="X" n="0002a18"/><lb ed="R088" n="0708a11"/>业、意意业、<persName>佛</persName>法僧戒等十法谛观，求其梵行，了不可 <lb ed="X" n="0002a19"/><lb ed="R088" n="0708a12"/>得，是名淸净梵行，是名持<persName>佛</persName>性戒。得<persName>佛</persName>法身故，初发 <lb ed="X" n="0002a20"/><lb ed="R088" n="0708a13"/>心时，便成正觉，不同小乘有取捨故。</p> <lb ed="X" n="0002a21"/><lb ed="R088" n="0708a14"/><p xml:id="pX05p0002a2101">二、梵网经，菩萨戒为情有及真俱示，宗为欣乐<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0002a22"/><lb ed="R088" n="0708a15"/>者说，卢舍那为本身，千百亿为化身，顿渐俱示，一教 <lb ed="X" n="0002a23"/><lb ed="R088" n="0708a16"/>被二根，然仍化身所化，方来至本身也。花严则一下， <lb ed="X" n="0002a24"/><lb ed="R088" n="0708a17"/>顿示本身本法界等。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0002b" n="0002b"/> <lb ed="X" n="0002b01"/><lb ed="R088" n="0708a18"/><p xml:id="pX05p0002b0101">三、般若经说空彰实为宗。<persName>如来</persName>初为人天凡夫说二 <lb ed="X" n="0002b02"/><lb ed="R088" n="0708b01"/>乘教，繫著理事俱实，不能離障，故说十八种空法，乃 <lb ed="X" n="0002b03"/><lb ed="R088" n="0708b02"/>至四谛三世等一切皆空，空却无明诸障等业，自性 <lb ed="X" n="0002b04"/><lb ed="R088" n="0708b03"/>涅槃方显花严。则空有之法势不单行，以文殊、普贤 <lb ed="X" n="0002b05"/><lb ed="R088" n="0708b04"/>智行交参，事理相彻，一品之中四十品经同入，一言 <lb ed="X" n="0002b06"/><lb ed="R088" n="0708b05"/>之内十万颂文齐麾，以性齐、时齐、行齐故成<persName>佛</persName>亦齐， <lb ed="X" n="0002b07"/><lb ed="R088" n="0708b06"/>不同彼教成壞别时、因果前後故。</p> <lb ed="X" n="0002b08"/><lb ed="R088" n="0708b07"/><p xml:id="pX05p0002b0801">四、解深密经为不空不有宗。<persName>如来</persName>于有教空教之後， <lb ed="X" n="0002b09"/><lb ed="R088" n="0708b08"/>和会有无二见为不空不有，即说五六七八等识，皆 <lb ed="X" n="0002b10"/><lb ed="R088" n="0708b09"/>以第九阿陀那纯净识为依。如瀑水流生多波浪，诸 <lb ed="X" n="0002b11"/><lb ed="R088" n="0708b10"/>波浪等以水为依，引彼凡流就识成智，以智随缘照 <lb ed="X" n="0002b12"/><lb ed="R088" n="0708b11"/>機利物，异彼二乘权学破相成空。智随缘时，无性相、 <lb ed="X" n="0002b13"/><lb ed="R088" n="0708b12"/>无生灭，异彼凡夫繫而实有，故名不空不有。虽复如 <lb ed="X" n="0002b14"/><lb ed="R088" n="0708b13"/>是，于心识之处令知空有无二，非如花严直为上上 <lb ed="X" n="0002b15"/><lb ed="R088" n="0708b14"/>根人顿彰根本智<persName>佛</persName>体用性相法报果海。</p> <lb ed="X" n="0002b16"/><lb ed="R088" n="0708b15"/><p xml:id="pX05p0002b1601">五、楞伽经以五法、三自性、八识、二无我为宗，在南海 <lb ed="X" n="0002b17"/><lb ed="R088" n="0708b16"/><name role="" type="person">楞伽山</name>，说其山高峻，得神通者方能陞往，表心地法 <lb ed="X" n="0002b18"/><lb ed="R088" n="0708b17"/>门无修无证者方能陞也。下瞻大海，表心海本自淸 <lb ed="X" n="0002b19"/><lb ed="R088" n="0708b18"/>净，识波浪动因境风转，若达境空心海自寂，心境俱 <lb ed="X" n="0002b20"/><lb ed="R088" n="0709a01"/>寂事无不照，如海无风森罗炳现，故说种子业识为 <lb ed="X" n="0002b21"/><lb ed="R088" n="0709a02"/><persName>如来</persName>藏，顿示根熟菩萨异彼二乘，灭识趣寂亦异般 <lb ed="X" n="0002b22"/><lb ed="R088" n="0709a03"/>若，修空菩萨乐空增勝亦异深密，别立九识接引初 <lb ed="X" n="0002b23"/><lb ed="R088" n="0709a04"/>根，渐令留惑长大菩提，不令其心植种于空，亦不令 <lb ed="X" n="0002b24"/><lb ed="R088" n="0709a05"/>其心如败种。深密乃入惑之初门，楞伽、维摩直示惑 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0002c" n="0002c"/> <lb ed="X" n="0002c01"/><lb ed="R088" n="0709a06"/>之本实，然是秽土山峰化<persName>佛</persName>即识成智法门，与花严、 <lb ed="X" n="0002c02"/><lb ed="R088" n="0709a07"/>华藏境界，<persName>佛</persName>果、法果之门，行相悬绝。</p> <lb ed="X" n="0002c03"/><lb ed="R088" n="0709a08"/><p xml:id="pX05p0002c0301">六、维摩经不思议为宗，入道方便，与花严略同。如云： <lb ed="X" n="0002c04"/><lb ed="R088" n="0709a09"/>夫求法者，应无所求，乃至观身实相，观<persName>佛</persName>亦然。我观 <lb ed="X" n="0002c05"/><lb ed="R088" n="0709a10"/><persName>如来</persName>，前际不来，後际不去，今则无住等。其他身相净 <lb ed="X" n="0002c06"/><lb ed="R088" n="0709a11"/>土，神通法门，种种各别。如手断东方，足指按地，室容 <lb ed="X" n="0002c07"/><lb ed="R088" n="0709a12"/>多座，芥纳须弥，处于生死，现身有疾等，皆有往来分 <lb ed="X" n="0002c08"/><lb ed="R088" n="0709a13"/>剂，自他未忘。非如花严尘含刹海，身遍十方，如光如 <lb ed="X" n="0002c09"/><lb ed="R088" n="0709a14"/>影，法如是故。</p> <lb ed="X" n="0002c10"/><lb ed="R088" n="0709a15"/><p xml:id="pX05p0002c1001">七、法花经会权入实为宗，引彼三根归于一乘，名与 <lb ed="X" n="0002c11"/><lb ed="R088" n="0709a16"/>花严略同。然其轨笵有多差别，如教主即是化身来 <lb ed="X" n="0002c12"/><lb ed="R088" n="0709a17"/>证之<persName>佛</persName>，还过去多宝<persName>如来</persName>，非是无量相海功德之身。 <lb ed="X" n="0002c13"/><lb ed="R088" n="0709a18"/>一时一法界之法光照万八千土，非彰无尽境界。三 <lb ed="X" n="0002c14"/><lb ed="R088" n="0709b01"/>变净土，非花严即此，娑婆即是华藏，互相含入，无移 <lb ed="X" n="0002c15"/><lb ed="R088" n="0709b02"/>转相。龙女转身成<persName>佛</persName>，意令三乘心生奇特，趣真知见， <lb ed="X" n="0002c16"/><lb ed="R088" n="0709b03"/>非是法界缘起，凡圣体同，情在即凡，情亡即<persName>佛</persName>，俯仰 <lb ed="X" n="0002c17"/><lb ed="R088" n="0709b04"/>屈伸皆菩萨行，无转变相。往南方无垢世界，自他彼 <lb ed="X" n="0002c18"/><lb ed="R088" n="0709b05"/>此犹隔，非即自他相彻因陀罗网境界。龙女成<persName>佛</persName>，虽 <lb ed="X" n="0002c19"/><lb ed="R088" n="0709b06"/>复顿印无时之门，而亡乘馀风未殄，未能顿证，远劫 <lb ed="X" n="0002c20"/><lb ed="R088" n="0709b07"/>方登，故授远记，非是初发心时便成正觉。设有馀习， <lb ed="X" n="0002c21"/><lb ed="R088" n="0709b08"/>以<persName>佛</persName>知见而莹治之，无<persName>佛</persName>知见，但成折伏，不得入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0002c22"/><lb ed="R088" n="0709b09"/>驶水之流，还经远劫方能入也。</p> <lb ed="X" n="0002c23"/><lb ed="R088" n="0709b10"/><p xml:id="pX05p0002c2301">八、大集经以守护正法为宗，于欲界上，色界下，安立 <lb ed="X" n="0002c24"/><lb ed="R088" n="0709b11"/>宝坊，集诸人天魔梵等，皆就宝坊，敕令守护正法。诸 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0003a" n="0003a"/> <lb ed="X" n="0003a01"/><lb ed="R088" n="0709b12"/>不往者，四天王放热铁轮逐之。</p> <lb ed="X" n="0003a02"/><lb ed="R088" n="0709b13"/><p xml:id="pX05p0003a0201">九、涅槃经。<persName>佛</persName>性为宗，在<g ref="#CB02494">跋</g>提河，以神力故，地无沙石 <lb ed="X" n="0003a03"/><lb ed="R088" n="0709b14"/>荆棘，非华藏金刚为地等。见<persName>佛</persName>涅槃，涕泪盈目，非是 <lb ed="X" n="0003a04"/><lb ed="R088" n="0709b15"/>法界。身雲：忽然而有，无所从来；忽尔而无，无所从去。 <lb ed="X" n="0003a05"/><lb ed="R088" n="0709b16"/>一切时处，示现色像，有无自在，皆是大菩萨等。能证 <lb ed="X" n="0003a06"/><lb ed="R088" n="0709b17"/>菩提，所证涅槃，二俱灭故，方应真理。故云：生灭灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0601" n="0003a0601"/><anchor xml:id="beg0003a0601" n="0003a0601"/>已<anchor xml:id="end0003a0601"/>， <lb ed="X" n="0003a07"/><lb ed="R088" n="0709b18"/>寂灭为乐。<persName>如来</persName>隐身不现，及诸能所心尽，名大涅槃。 <lb ed="X" n="0003a08"/><lb ed="R088" n="0710a01"/>令诸三乘乐著行者，離行離修，非是理行无碍。一时 <lb ed="X" n="0003a09"/><lb ed="R088" n="0710a02"/>顿印，法尔如然，无有始终、先後、生灭、成壞等。位阶十 <lb ed="X" n="0003a10"/><lb ed="R088" n="0710a03"/>地，尙不了了见性，非十住初心便成正觉等。牛食雪 <lb ed="X" n="0003a11"/><lb ed="R088" n="0710a04"/>山肥腻草者，纯得醍醐，不作乳酥。一下直顿，体不变 <lb ed="X" n="0003a12"/><lb ed="R088" n="0710a05"/>移，及诃二乘见<persName>佛</persName>八相成道等，皆为曲见。即同花严 <lb ed="X" n="0003a13"/><lb ed="R088" n="0710a06"/>智入三世而无来往，一念见道，新故总无等。令屠儿 <lb ed="X" n="0003a14"/><lb ed="R088" n="0710a07"/>廣额贤劫成<persName>佛</persName>，以破阐提无<persName>佛</persName>性见。如法花龙女成 <lb ed="X" n="0003a15"/><lb ed="R088" n="0710a08"/><persName>佛</persName>，以破三乘远繫。二经大意，皆令三乘捨权入实。但 <lb ed="X" n="0003a16"/><lb ed="R088" n="0710a09"/>诸事宜不能全具，唯是花严根本<persName>佛</persName>门，理事性相，轮 <lb ed="X" n="0003a17"/><lb ed="R088" n="0710a10"/>圆具足。</p> <lb ed="X" n="0003a18"/><lb ed="R088" n="0710a11"/><p xml:id="pX05p0003a1801">十、花严经以根本<persName>佛</persName>乘为宗，又以因圆果满、法界理 <lb ed="X" n="0003a19"/><lb ed="R088" n="0710a12"/>事自在、缘起无碍为宗。直以毘卢遮那自体智慧果 <lb ed="X" n="0003a20"/><lb ed="R088" n="0710a13"/>德普示众生，还令大心众生信<persName>佛</persName>果德成自因位，还 <lb ed="X" n="0003a21"/><lb ed="R088" n="0710a14"/>修理智万行大悲果德，初发心时便成正觉，和融理 <lb ed="X" n="0003a22"/><lb ed="R088" n="0710a15"/>行任运成满，以是法界智故。法界性相本唯真智，所 <lb ed="X" n="0003a23"/><lb ed="R088" n="0710a16"/>有分别全是智为，无明体真即是<persName>佛</persName>故。一念相应一 <lb ed="X" n="0003a24"/><lb ed="R088" n="0710a17"/>念<persName>佛</persName>，一日相应一日<persName>佛</persName>，不须变易方成<persName>佛</persName>也。龙天变 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0003b" n="0003b"/> <lb ed="X" n="0003b01"/><lb ed="R088" n="0710a18"/>易，岂为<persName>佛</persName>耶？三乘之人亦变易，何故待三僧祇方乃 <lb ed="X" n="0003b02"/><lb ed="R088" n="0710b01"/>成<persName>佛</persName>？当知此宗见性成道，如幻住世化如幻众，不出 <lb ed="X" n="0003b03"/><lb ed="R088" n="0710b02"/>不没性无变化，本来如是即是<persName>佛</persName>故。随缘六道行菩 <lb ed="X" n="0003b04"/><lb ed="R088" n="0710b03"/>萨行，变化神通接引迷流，乃至苦行麻麦、剃发染衣、 <lb ed="X" n="0003b05"/><lb ed="R088" n="0710b04"/>藉草等事，为化外道及诸三乘，非是自须如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003b06"/><lb ed="R088" n="0710b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二依宗教别</cb:mulu><p xml:id="pX05p0003b0601">△第二、依宗教别者。夫任器现形，应根施教，如空谷 <lb ed="X" n="0003b07"/><lb ed="R088" n="0710b06"/>响，应击成音。谷响无心，亦无处所，<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b0701" n="0003b0701"/><anchor xml:id="beg0003b0701" n="0003b0701"/>但<anchor xml:id="end0003b0701"/>以随缘而能普 <lb ed="X" n="0003b08"/><lb ed="R088" n="0710b07"/>应。<persName>如来</persName>雨法亦复如斯，称自根缘，得自心法，随根增 <lb ed="X" n="0003b09"/><lb ed="R088" n="0710b08"/>廣而成熟之。约立先德十家教行。</p> <lb ed="X" n="0003b10"/><lb ed="R088" n="0710b09"/><p xml:id="pX05p0003b1001">一、後魏<name role="" type="person">菩提流支</name>立一音教，谓一切圣教唯是<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0003b11"/><lb ed="R088" n="0710b10"/>一圆音教，但随根异种种差殊，如经一雨所润等。</p> <lb ed="X" n="0003b12"/><lb ed="R088" n="0710b11"/><p xml:id="pX05p0003b1201">二、陈真谛三藏立二教：一、渐约渐悟，大由小起，即涅 <lb ed="X" n="0003b13"/><lb ed="R088" n="0710b12"/>槃等经。二、顿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0003001" n="0003001"/>真往顿機，大不由小，即花严经。</p> <lb ed="X" n="0003b14"/><lb ed="R088" n="0710b13"/><p xml:id="pX05p0003b1401">三、後魏光统律师立。三教：一、渐，二、顿，三、圆。</p> <lb ed="X" n="0003b15"/><lb ed="R088" n="0710b14"/><p xml:id="pX05p0003b1501">四、齐大行法师立四教：一、因缘教，谓小乘萨婆多等 <lb ed="X" n="0003b16"/><lb ed="R088" n="0710b15"/>部；二、假名教，谓成实论等；三、不实教，谓般若等；四、真 <lb ed="X" n="0003b17"/><lb ed="R088" n="0710b16"/>宗教，谓花严、涅槃等。</p> <lb ed="X" n="0003b18"/><lb ed="R088" n="0710b17"/><p xml:id="pX05p0003b1801">五、护身法师立五教，于前四教内，真如<persName>佛</persName>性以为真 <lb ed="X" n="0003b19"/><lb ed="R088" n="0710b18"/>教，即涅槃是。五、法界教，即花严法界无碍门是。</p> <lb ed="X" n="0003b20"/><lb ed="R088" n="0711a01"/><p xml:id="pX05p0003b2001">六、思大禅师、智者大师等立四教，谓藏、通、别、圆。藏即 <lb ed="X" n="0003b21"/><lb ed="R088" n="0711a02"/>小乘，亦名三藏学者。通谓渐教，通被三根故。别谓顿 <lb ed="X" n="0003b22"/><lb ed="R088" n="0711a03"/>教，顿说大乘法门，不通小故。圆即法界圆满。一即一 <lb ed="X" n="0003b23"/><lb ed="R088" n="0711a04"/>切，一切即一无碍法门，花严、法花经等。</p> <lb ed="X" n="0003b24"/><lb ed="R088" n="0711a05"/><p xml:id="pX05p0003b2401">七、新罗元晓法师造。疏：亦立四教，谓三乘别教、三乘 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0003c" n="0003c"/> <lb ed="X" n="0003c01"/><lb ed="R088" n="0711a06"/>通教、三乘分教、一乘满教，谓花严经、普贤教。</p> <lb ed="X" n="0003c02"/><lb ed="R088" n="0711a07"/><p xml:id="pX05p0003c0201">八、唐吉藏师立三教，初说根本法轮，即花严。中说枝 <lb ed="X" n="0003c03"/><lb ed="R088" n="0711a08"/>末法轮，即三乘。最後说摄末归本法轮，即法花。</p> <lb ed="X" n="0003c04"/><lb ed="R088" n="0711a09"/><p xml:id="pX05p0003c0401">九、梁雲：法师立四教，谓羊鹿牛车为三乘，四衢道中 <lb ed="X" n="0003c05"/><lb ed="R088" n="0711a10"/>所授大白午车为第四乘。</p> <lb ed="X" n="0003c06"/><lb ed="R088" n="0711a11"/><p xml:id="pX05p0003c0601">十、唐印法师立二教：一、释迦经屈曲教，化身说；二、华 <lb ed="X" n="0003c07"/><lb ed="R088" n="0711a12"/>严经十身教，卢舍那说。</p> <lb ed="X" n="0003c08"/><lb ed="R088" n="0711a13"/><p xml:id="pX05p0003c0801">右十家，幷当世英才，旨虽不同，同明<persName>佛</persName>日。思智二德， <lb ed="X" n="0003c09"/><lb ed="R088" n="0711a14"/>位<anchor xml:id="nkr_note_add_0003c0901" n="0003c0901"/><anchor xml:id="beg0003c0901" n="0003c0901"/>已<anchor xml:id="end0003c0901"/>陞堂。雲公演法，雨花亭下。悟灵山于即夕，法眼 <lb ed="X" n="0003c10"/><lb ed="R088" n="0711a15"/>逾明。登果位于今辰，道齐遐古。只如<persName>佛</persName>说内外中间 <lb ed="X" n="0003c11"/><lb ed="R088" n="0711a16"/>之言，遂即入定。五百罗汉，解各不同。<persName>佛</persName>出定後，同问： <lb ed="X" n="0003c12"/><lb ed="R088" n="0711a17"/>谁当<persName>佛</persName>意？<persName>佛</persName>言：幷非我意。又问：不当<persName>佛</persName>意，将得罪耶？ <lb ed="X" n="0003c13"/><lb ed="R088" n="0711a18"/><persName>佛</persName>言：虽非我意，各顺正理。堪为圣教，有福无罪。况此 <lb ed="X" n="0003c14"/><lb ed="R088" n="0711b01"/>诸德，各有典據。今藏法师，承禀俨法师所立五教，深 <lb ed="X" n="0003c15"/><lb ed="R088" n="0711b02"/>有旨趣。一小乘教，二大乘始教。深密经中，定性二乘， <lb ed="X" n="0003c16"/><lb ed="R088" n="0711b03"/>俱不成<persName>佛</persName>。此说未尽大乘法理，故为始教。三终教，定 <lb ed="X" n="0003c17"/><lb ed="R088" n="0711b04"/>性二乘，及阐提无<persName>佛</persName>性者，悉当成<persName>佛</persName>。犹未尽大乘至 <lb ed="X" n="0003c18"/><lb ed="R088" n="0711b05"/>极之说，立为终教。上始终二教，幷依地位，渐次修成， <lb ed="X" n="0003c19"/><lb ed="R088" n="0711b06"/>俱为渐教。四顿教，但一念不生，即名为<persName>佛</persName>。不从渐次， <lb ed="X" n="0003c20"/><lb ed="R088" n="0711b07"/>故曰顿教。五圆教，一位即一切位，一切位即一位。普 <lb ed="X" n="0003c21"/><lb ed="R088" n="0711b08"/>贤法界，帝网褈褈，主伴具足，故名圆教。如此经说，藏 <lb ed="X" n="0003c22"/><lb ed="R088" n="0711b09"/>法师作如是和会。又西域戒贤法师，远承弥勒无著， <lb ed="X" n="0003c23"/><lb ed="R088" n="0711b10"/>近踵护法难陀。依深密经瑜伽等论，立三教。初鹿苑 <lb ed="X" n="0003c24"/><lb ed="R088" n="0711b11"/>小乘四阿含经，说生空，未说法空。二般若教，说诸法 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0004a" n="0004a"/> <lb ed="X" n="0004a01"/><lb ed="R088" n="0711b12"/>空，未说唯识道理。三深密经等，具说三性三无性等。 <lb ed="X" n="0004a02"/><lb ed="R088" n="0711b13"/>智光论师，远承文殊龙树，近禀提婆淸辨。依般若等 <lb ed="X" n="0004a03"/><lb ed="R088" n="0711b14"/>经中观等论，亦立三教。此乃西国法将，皆诠圣教一 <lb ed="X" n="0004a04"/><lb ed="R088" n="0711b15"/>方轨式。仰唯高旨，未可佥量。今通玄自参圣旨，赅括 <lb ed="X" n="0004a05"/><lb ed="R088" n="0711b16"/><persName>佛</persName>兴始末，略立十教。</p><p xml:id="pX05p0004a0509" cb:place="inline">一时说小乘纯有教，如戒经 <lb ed="X" n="0004a06"/><lb ed="R088" n="0711b17"/>等。</p><p xml:id="pX05p0004a0602" cb:place="inline">二时说般若，破有明空教。</p><p xml:id="pX05p0004a0612" cb:place="inline">三时说解深密经 <lb ed="X" n="0004a07"/><lb ed="R088" n="0711b18"/>和会空有教。</p><p xml:id="pX05p0004a0706" cb:place="inline">四时说楞伽经，契假即真，教类翻无 <lb ed="X" n="0004a08"/><lb ed="R088" n="0712a01"/>明业种之识为<persName>如来</persName>藏。明与无明，其性无二，然希出 <lb ed="X" n="0004a09"/><lb ed="R088" n="0712a02"/>俗，未现同缠。</p><p xml:id="pX05p0004a0906" cb:place="inline">五时说维摩经，即俗恒真教。破前四 <lb ed="X" n="0004a10"/><lb ed="R088" n="0712a03"/>教，令彼三乘净相心亡，入缠无碍。</p><p xml:id="pX05p0004a1014" cb:place="inline">六、时说法花经 <lb ed="X" n="0004a11"/><lb ed="R088" n="0712a04"/>引权归实教。</p><p xml:id="pX05p0004a1106" cb:place="inline">七时，说涅槃经捨权向实教相尽见 <lb ed="X" n="0004a12"/><lb ed="R088" n="0712a05"/>性之门。</p><p xml:id="pX05p0004a1204" cb:place="inline">八、说花严经于刹那际通摄十世。圆融教 <lb ed="X" n="0004a13"/><lb ed="R088" n="0712a06"/>经云：入刹那际三昧降神乃至涅槃，为依本性理智 <lb ed="X" n="0004a14"/><lb ed="R088" n="0712a07"/>本无时故，名之为入，非是本法性中而有出入三昧。 <lb ed="X" n="0004a15"/><lb ed="R088" n="0712a08"/>以化仪轨则施方便言，不可无言滞其化迹，令诸群 <lb ed="X" n="0004a16"/><lb ed="R088" n="0712a09"/>品都无所归。是故明人莫言<persName>世尊</persName>一人入刹那际三 <lb ed="X" n="0004a17"/><lb ed="R088" n="0712a10"/>昧，诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>常于法身智海与众生数等。诸三昧门 <lb ed="X" n="0004a18"/><lb ed="R088" n="0712a11"/>应众生见本无出入，应如是知<persName>如来</persName>三昧出入之相。 <lb ed="X" n="0004a19"/><lb ed="R088" n="0712a12"/>此法界门头尾长短始终路绝，赅括诸教诸行一切 <lb ed="X" n="0004a20"/><lb ed="R088" n="0712a13"/>境界，总作一时一际之法，犹如众流皆归海故。出此 <lb ed="X" n="0004a21"/><lb ed="R088" n="0712a14"/>法外别生情量，总是权门。如此法门<persName>佛</persName>不出世亦无 <lb ed="X" n="0004a22"/><lb ed="R088" n="0712a15"/>涅槃，从初发心以三昧力顿现三界，三世一际诸法 <lb ed="X" n="0004a23"/><lb ed="R088" n="0712a16"/>一味，解脱涅槃常寂灭味，因果一际诸性一性，诸相 <lb ed="X" n="0004a24"/><lb ed="R088" n="0712a17"/>一相诸行一行，三世一念一念三世，乃至十世自在 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0004b" n="0004b"/> <lb ed="X" n="0004b01"/><lb ed="R088" n="0712a18"/>无碍，名为常转法轮。入一总得馀，为法界一际故；入 <lb ed="X" n="0004b02"/><lb ed="R088" n="0712b01"/>馀总得一，为法界体无碍故。如圆珠无方，如明镜顿 <lb ed="X" n="0004b03"/><lb ed="R088" n="0712b02"/>照，如虚空无隔，如响无依，如影不碍，如化人所生。此 <lb ed="X" n="0004b04"/><lb ed="R088" n="0712b03"/>法门者，是赅括始终一际无出无没常转法轮，一切 <lb ed="X" n="0004b05"/><lb ed="R088" n="0712b04"/>权乘总在其中一时而说，以俱不出法界无三世故， <lb ed="X" n="0004b06"/><lb ed="R088" n="0712b05"/>但以各依自见无量差殊。此一乘教是始成正觉时 <lb ed="X" n="0004b07"/><lb ed="R088" n="0712b06"/>说，若依情是最初成<persName>佛</persName>时说，若依智无始终说。</p><p xml:id="pX05p0004b0719" cb:place="inline">九、 <lb ed="X" n="0004b08"/><lb ed="R088" n="0712b07"/>共不共教。人天三乘，共在<persName>佛</persName>海中，而见闻各别，大小 <lb ed="X" n="0004b09"/><lb ed="R088" n="0712b08"/>不同。又一切众生，本与诸<persName>佛</persName>，共法共智，共时共身，共 <lb ed="X" n="0004b10"/><lb ed="R088" n="0712b09"/>心共乘，而知见解脱，各各不共。如五百声闻同在会， <lb ed="X" n="0004b11"/><lb ed="R088" n="0712b10"/>如聋如盲，是其事也。</p><p xml:id="pX05p0004b1109" cb:place="inline">十、不共共教。如此经会中，天 <lb ed="X" n="0004b12"/><lb ed="R088" n="0712b11"/>龙八部等，各各差殊，同得闻<persName>佛</persName>果德法门。如是十教， <lb ed="X" n="0004b13"/><lb ed="R088" n="0712b12"/>总是<persName>如来</persName>于本法界，一刹那际，一时一声，顿现如响， <lb ed="X" n="0004b14"/><lb ed="R088" n="0712b13"/>随诸众生自分根力，渐顿不同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004b15"/><lb ed="R088" n="0712b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三教義差别</cb:mulu><p xml:id="pX05p0004b1501">△第三、教義差别者。夫大雄<persName>世尊</persName>，身心性相，都无所 <lb ed="X" n="0004b16"/><lb ed="R088" n="0712b15"/>为。但以性起大悲，称法同体。从无作智，随缘教生。一 <lb ed="X" n="0004b17"/><lb ed="R088" n="0712b16"/>雨所滋，任生各异。或名同而義别<note place="inline">如渐教十地，圆教十地等</note>，或言 <lb ed="X" n="0004b18"/><lb ed="R088" n="0712b17"/>别而義同<note place="inline">十方世界法门，皆是四谛法门</note>。法不自施，随根教立。且约 <lb ed="X" n="0004b19"/><lb ed="R088" n="0712b18"/>最上之徒，及以渐渐之众，粗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0004001" n="0004001"/>十法</p> <lb ed="X" n="0004b20"/><lb ed="R088" n="0713a01"/><p xml:id="pX05p0004b2001">一、<persName>佛</persName>日出兴教主别。此经以毘卢遮那为教主。毘华 <lb ed="X" n="0004b21"/><lb ed="R088" n="0713a02"/>言种种，卢遮那华言光明遍照，即以法身悲智为名， <lb ed="X" n="0004b22"/><lb ed="R088" n="0713a03"/>不同权教。牟尼华言寂默，但赞法身，无言说相，不言 <lb ed="X" n="0004b23"/><lb ed="R088" n="0713a04"/>智悲。又华冠镮玔，即俗即真，无出俗剃发之相。又无 <lb ed="X" n="0004b24"/><lb ed="R088" n="0713a05"/>边相海，非三十二相等。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0004c" n="0004c"/> <lb ed="X" n="0004c01"/><lb ed="R088" n="0713a06"/><p xml:id="pX05p0004c0101">二、光明表法别。初会以告众雲集，故放齿光。将谈果 <lb ed="X" n="0004c02"/><lb ed="R088" n="0713a07"/>海，故放眉间中道果光。将说十信以果成因之法，故 <lb ed="X" n="0004c03"/><lb ed="R088" n="0713a08"/>放眉间还入足下之光。十住以创陟圣阶，故足指放 <lb ed="X" n="0004c04"/><lb ed="R088" n="0713a09"/>光。十行以发行，故放足趺光。十迴向以智行迴旋自 <lb ed="X" n="0004c05"/><lb ed="R088" n="0713a10"/>在，故膝轮放光。十地以功终，故还放眉间果光。出现 <lb ed="X" n="0004c06"/><lb ed="R088" n="0713a11"/>品以自果<persName>佛</persName>现，还放果光灌文殊顶。以谈自<persName>佛</persName>万行， <lb ed="X" n="0004c07"/><lb ed="R088" n="0713a12"/>故放口光灌普贤口。如是十度放光，表因果次第不 <lb ed="X" n="0004c08"/><lb ed="R088" n="0713a13"/>相杂乱，不同馀教放光无次第也。</p> <lb ed="X" n="0004c09"/><lb ed="R088" n="0713a14"/><p xml:id="pX05p0004c0901">三、问答主伴别：此经总相，具德有三，谓<persName>佛</persName>、文殊、普贤。 <lb ed="X" n="0004c10"/><lb ed="R088" n="0713a15"/><persName>佛</persName>表果德无言，当不可说，不可修，不可得，不可证。文 <lb ed="X" n="0004c11"/><lb ed="R088" n="0713a16"/>殊因位可说，以说法身果德。普贤自行可行，行其行 <lb ed="X" n="0004c12"/><lb ed="R088" n="0713a17"/>海，充遍法界。用此三德，利乐众生。文殊成赞法身本 <lb ed="X" n="0004c13"/><lb ed="R088" n="0713a18"/>智，普贤成差别智之行德。一切诸<persName>佛</persName>，皆依二尊者以 <lb ed="X" n="0004c14"/><lb ed="R088" n="0713b01"/>为师笵，成就极果。或说普贤为长子，为建行成满众 <lb ed="X" n="0004c15"/><lb ed="R088" n="0713b02"/>生故。又东方震为长男，为靑龙，为春生像，日出堪施 <lb ed="X" n="0004c16"/><lb ed="R088" n="0713b03"/>作务，随缘运用故，普贤为行首故。文殊为小男，创证 <lb ed="X" n="0004c17"/><lb ed="R088" n="0713b04"/>法身本智，初生诸<persName>佛</persName>家故，为启蒙之首故。又艮为小 <lb ed="X" n="0004c18"/><lb ed="R088" n="0713b05"/>男，在丑寅间，平旦创明暗相，<anchor xml:id="nkr_note_add_0004c1801" n="0004c1801"/><anchor xml:id="beg0004c1801" n="0004c1801"/>已<anchor xml:id="end0004c1801"/>无日光，本著像初住， <lb ed="X" n="0004c19"/><lb ed="R088" n="0713b06"/>始见道故。又住东北方<name role="" type="person">淸凉山</name>，托世间法，令易解故。 <lb ed="X" n="0004c20"/><lb ed="R088" n="0713b07"/>又一切处，文殊法身智遍故。所从来金色世界，金体 <lb ed="X" n="0004c21"/><lb ed="R088" n="0713b08"/>白而相黄，表法身无作，唯无依智为白。无依智用，无 <lb ed="X" n="0004c22"/><lb ed="R088" n="0713b09"/>贪恚相，即有和气为黄，为福庆色也。观音在金刚山 <lb ed="X" n="0004c23"/><lb ed="R088" n="0713b10"/>西，阿西为金，为白虎，为<g ref="#CB04846">凶</g>，为杀，于不善处行慈运悲， <lb ed="X" n="0004c24"/><lb ed="R088" n="0713b11"/>是观音也。文殊、普贤、观音三法，是十方<persName>佛</persName>所共行。观 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0005a" n="0005a"/> <lb ed="X" n="0005a01"/><lb ed="R088" n="0713b12"/>音为善财十迴向中第七慈悲位中知识，主方便波 <lb ed="X" n="0005a02"/><lb ed="R088" n="0713b13"/>罗蜜，以方便法行于非道，非权学六度菩萨有畏爱 <lb ed="X" n="0005a03"/><lb ed="R088" n="0713b14"/>者之所堪也。</p> <lb ed="X" n="0005a04"/><lb ed="R088" n="0713b15"/><p xml:id="pX05p0005a0401">四、因果圆满，别如涅槃无行等经。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0005001" n="0005001"/>六、生灭灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0005a0401" n="0005a0401"/><anchor xml:id="beg0005a0401" n="0005a0401"/>已<anchor xml:id="end0005a0401"/>，寂灭 <lb ed="X" n="0005a05"/><lb ed="R088" n="0713b16"/>为乐等。但明法身无作之果，以不具行故。权教积行 <lb ed="X" n="0005a06"/><lb ed="R088" n="0713b17"/>满三僧祇劫之果，言从行修成，以不了无明本是法 <lb ed="X" n="0005a07"/><lb ed="R088" n="0713b18"/>身智慧厌，而以空观折伏现行烦恼，欣别净门故。又 <lb ed="X" n="0005a08"/><lb ed="R088" n="0714a01"/>化<persName>佛</persName>所有功德总是修生，如云燃灯得光明，忍辱得 <lb ed="X" n="0005a09"/><lb ed="R088" n="0714a02"/>端正等。花严则不然，一念顿证法界法门，身心性相 <lb ed="X" n="0005a10"/><lb ed="R088" n="0714a03"/>本唯法体，任无依智施为运用，即是<persName>佛</persName>也。恒沙德用 <lb ed="X" n="0005a11"/><lb ed="R088" n="0714a04"/>法尔具足，普门法界诸障自无，用别对治、别修别断， <lb ed="X" n="0005a12"/><lb ed="R088" n="0714a05"/>不见变化，变与不变无别性相，普观一切无非法门、 <lb ed="X" n="0005a13"/><lb ed="R088" n="0714a06"/>无非解脱。以是因果同时之法，为法界海中因果不 <lb ed="X" n="0005a14"/><lb ed="R088" n="0714a07"/>可得故，不可得中因果同时无障碍故。位位中菩萨 <lb ed="X" n="0005a15"/><lb ed="R088" n="0714a08"/>入定，皆有十方同名<persName>佛</persName>来，菩萨是因、来<persName>佛</persName>是果，表体 <lb ed="X" n="0005a16"/><lb ed="R088" n="0714a09"/>用相彻、因果无二故。以法界智行菩萨行，设同凡事 <lb ed="X" n="0005a17"/><lb ed="R088" n="0714a10"/>经过多劫，而于自见不移时故。</p> <lb ed="X" n="0005a18"/><lb ed="R088" n="0714a11"/><p xml:id="pX05p0005a1801">五、地位行相别。依大乘根品，有六种所乘之门：阿弥 <lb ed="X" n="0005a19"/><lb ed="R088" n="0714a12"/>陀经念<persName>佛</persName>愿生净土门，为未见性有自他往来，是为 <lb ed="X" n="0005a20"/><lb ed="R088" n="0714a13"/>一；无量寿观经作净土观行所生净土门，从心想生 <lb ed="X" n="0005a21"/><lb ed="R088" n="0714a14"/>非了性故，是为二；般若经修空无我观门，以破凡夫 <lb ed="X" n="0005a22"/><lb ed="R088" n="0714a15"/>实有二乘我执故，多修空法空增勝故，虽行六度得 <lb ed="X" n="0005a23"/><lb ed="R088" n="0714a16"/>六神通，然是析法明空，不见<persName>佛</persName>性不生<persName>佛</persName>家，是为三； <lb ed="X" n="0005a24"/><lb ed="R088" n="0714a17"/>深密经和会有无观智门，以般若修空壞缘生法，故 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0005b" n="0005b"/> <lb ed="X" n="0005b01"/><lb ed="R088" n="0714a18"/>说缘生自体涅槃，和会有无不令互斥，但立十地断 <lb ed="X" n="0005b02"/><lb ed="R088" n="0714b01"/>惑行相，而无三贤十信，未是理事相摄法也。又仁王 <lb ed="X" n="0005b03"/><lb ed="R088" n="0714b02"/>经说五位十地多生积行修假真如，又有教说地前 <lb ed="X" n="0005b04"/><lb ed="R088" n="0714b03"/>伏惑地上见道，幷对权根非为实说，是为四；渐见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0005b05"/><lb ed="R088" n="0714b04"/>性进修门，如仁王、深密、大品三经，立假真如以成十 <lb ed="X" n="0005b06"/><lb ed="R088" n="0714b05"/>地，是为三种权教十地；涅槃经十住少分见性，乃至 <lb ed="X" n="0005b07"/><lb ed="R088" n="0714b06"/>十地未能了了，是为分证十地，而牛食肥腻草纯出 <lb ed="X" n="0005b08"/><lb ed="R088" n="0714b07"/>醍醐，即为明证十地，幷花严一乘十地，是为实教三 <lb ed="X" n="0005b09"/><lb ed="R088" n="0714b08"/>种十地。权实十地凡有六种，是为五顿证<persName>佛</persName>性理智 <lb ed="X" n="0005b10"/><lb ed="R088" n="0714b09"/>万行圆融门。如花严经法门是法界大宅，一切权教 <lb ed="X" n="0005b11"/><lb ed="R088" n="0714b10"/>总居门外，中间安立轨像，无一事空施。故子为<persName>佛</persName>位， <lb ed="X" n="0005b12"/><lb ed="R088" n="0714b11"/>丑为信位，寅为住位，卯为行位，辰为迴向，巳为十地， <lb ed="X" n="0005b13"/><lb ed="R088" n="0714b12"/>午为等觉，未为晦明入俗，申酉戌亥为所化。故易坎 <lb ed="X" n="0005b14"/><lb ed="R088" n="0714b13"/>为君，離为臣，震为上相、为靑龙、为吉庆，酉为上将、为 <lb ed="X" n="0005b15"/><lb ed="R088" n="0714b14"/>白虎、为<g ref="#CB04846">凶</g>害。<persName>如来</persName>治坎而发明，普贤为智相主万行， <lb ed="X" n="0005b16"/><lb ed="R088" n="0714b15"/>观音以大悲为上将治<g ref="#CB04846">凶</g>危，文殊为觉蒙之师，互体 <lb ed="X" n="0005b17"/><lb ed="R088" n="0714b16"/>交参以持<persName>佛</persName>家之法，皆令众生住于中道，以是身皆 <lb ed="X" n="0005b18"/><lb ed="R088" n="0714b17"/>金色。其诸菩萨皆以自证果德为名，皆以自证本法 <lb ed="X" n="0005b19"/><lb ed="R088" n="0714b18"/>为国，非众生行业影像。地水火风之国皆以本智利 <lb ed="X" n="0005b20"/><lb ed="R088" n="0715a01"/>生行果为所事<persName>佛</persName>，一一法像帝网褈褈，是为六也。总 <lb ed="X" n="0005b21"/><lb ed="R088" n="0715a02"/>论诸教地位行相有此六种乘，有修真者勿滞权门 <lb ed="X" n="0005b22"/><lb ed="R088" n="0715a03"/>虚烦多劫。</p> <lb ed="X" n="0005b23"/><lb ed="R088" n="0715a04"/><p xml:id="pX05p0005b2301">六，重令善财证法别。如文殊觉首等说十信法门，善 <lb ed="X" n="0005b24"/><lb ed="R088" n="0715a05"/>财于福城东见文殊而证信位。法慧等于须弥顶说 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0005c" n="0005c"/> <lb ed="X" n="0005c01"/><lb ed="R088" n="0715a06"/>十住法门，善财见德雲等十人而证十住。<name role="" type="person">夜摩天</name>说 <lb ed="X" n="0005c02"/><lb ed="R088" n="0715a07"/>十行法门，善财见善见等十人而证十行。<name role="" type="person">兜率天</name>说 <lb ed="X" n="0005c03"/><lb ed="R088" n="0715a08"/>十迴向法，善财见靑莲花等十人证十迴向。<name role="" type="person">他化天</name> <lb ed="X" n="0005c04"/><lb ed="R088" n="0715a09"/>说十地法门，善财至婆<g ref="#CB07713">珊</g>婆演底夜天等十善知识 <lb ed="X" n="0005c05"/><lb ed="R088" n="0715a10"/>所，一一证之。三禅天说<persName>佛</persName>华三昧等觉位中普贤境 <lb ed="X" n="0005c06"/><lb ed="R088" n="0715a11"/>界法门，善财参<name role="" type="person">摩耶夫人</name><anchor xml:id="nkr_note_add_0005c0601" n="0005c0601"/><anchor xml:id="beg0005c0601" n="0005c0601"/>已<anchor xml:id="end0005c0601"/>下十位，一一仿而行之 <lb ed="X" n="0005c07"/><lb ed="R088" n="0715a12"/>令成。後则于菩提场中始成正觉时说<persName>佛</persName>果法门，善 <lb ed="X" n="0005c08"/><lb ed="R088" n="0715a13"/>财于毘卢楼阁中参弥勒菩萨而证<persName>佛</persName>果。以至果同 <lb ed="X" n="0005c09"/><lb ed="R088" n="0715a14"/>因，因果相彻，无先後故。弥勒还令善财见初友文殊， <lb ed="X" n="0005c10"/><lb ed="R088" n="0715a15"/>以由普贤行得成正觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0005c1001" n="0005c1001"/><anchor xml:id="beg0005c1001" n="0005c1001"/>已<anchor xml:id="end0005c1001"/>，常以普贤行导利众生，与 <lb ed="X" n="0005c11"/><lb ed="R088" n="0715a16"/>普贤同故，便见自身入普贤身中，以令後学解证无 <lb ed="X" n="0005c12"/><lb ed="R088" n="0715a17"/>疑。又文殊、普贤、弥勒三人一处，表通因彻果故。三人 <lb ed="X" n="0005c13"/><lb ed="R088" n="0715a18"/>之道，是三世之通途，源始之法际。古<persName>佛</persName>道法本来常 <lb ed="X" n="0005c14"/><lb ed="R088" n="0715b01"/>如处，迷者自没轮迴，迷解即本来全得，无生无灭，无 <lb ed="X" n="0005c15"/><lb ed="R088" n="0715b02"/>作无为。修之者，放逸者，皆有所作。故曰：欣寂不当，放 <lb ed="X" n="0005c16"/><lb ed="R088" n="0715b03"/>逸还非。以皆缠情，自乖圣性。当以定慧力善自观之， <lb ed="X" n="0005c17"/><lb ed="R088" n="0715b04"/>勿滞其事。</p> <lb ed="X" n="0005c18"/><lb ed="R088" n="0715b05"/><p xml:id="pX05p0005c1801">七、六位菩萨来众别，如信位内文殊、觉首等，从金色 <lb ed="X" n="0005c19"/><lb ed="R088" n="0715b06"/>等世界不动智等<persName>佛</persName>所来。金为白色，明法身本体；不 <lb ed="X" n="0005c20"/><lb ed="R088" n="0715b07"/>动智，明法身之内无作性智是根本智。文殊即能证 <lb ed="X" n="0005c21"/><lb ed="R088" n="0715b08"/>之因，不动智即所证之果，表从本智所来。来处是<anchor xml:id="nkr_note_add_0005c2101" n="0005c2101"/><anchor xml:id="beg0005c2101" n="0005c2101"/>己<anchor xml:id="end0005c2101"/> <lb ed="X" n="0005c22"/><lb ed="R088" n="0715b09"/>身之智，所来是因，明因从本智果来。如全将金体以 <lb ed="X" n="0005c23"/><lb ed="R088" n="0715b10"/>成镮玔，全将<persName>佛</persName>体以成菩萨，全将<persName>佛</persName>果以作自身，擧 <lb ed="X" n="0005c24"/><lb ed="R088" n="0715b11"/>此同体无二因果，以成十信法门，还令学者信果成 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0006a" n="0006a"/> <lb ed="X" n="0006a01"/><lb ed="R088" n="0715b12"/>因，还修果法以成因位。十住初心便成正觉，所谓以 <lb ed="X" n="0006a02"/><lb ed="R088" n="0715b13"/>少方便疾得菩提是也。十住、十行、十迴向、十地及等 <lb ed="X" n="0006a03"/><lb ed="R088" n="0715b14"/>觉位中所有菩萨众海，皆是<persName>佛</persName>果位海，非是凡夫。虽 <lb ed="X" n="0006a04"/><lb ed="R088" n="0715b15"/>法界品誓多林、舍利弗等影响声闻，示同聋瞽，以令 <lb ed="X" n="0006a05"/><lb ed="R088" n="0715b16"/>实声闻人迴心向大，非劣众也。</p> <lb ed="X" n="0006a06"/><lb ed="R088" n="0715b17"/><p xml:id="pX05p0006a0601">八、所施法门事理别。权乘中说有情有<persName>佛</persName>性，无情无 <lb ed="X" n="0006a07"/><lb ed="R088" n="0715b18"/><persName>佛</persName>性等，花严即是越情实教。如十林菩萨以慧为国， <lb ed="X" n="0006a08"/><lb ed="R088" n="0716a01"/>明一切境界总为慧体，有情无情无二见也。是法住 <lb ed="X" n="0006a09"/><lb ed="R088" n="0716a02"/>法位，世间相常住，又可作情无情计耶？故山河树木 <lb ed="X" n="0006a10"/><lb ed="R088" n="0716a03"/>皆能现<persName>佛</persName>菩萨身，及说法与<persName>佛</persName>体同，能同能别，自在 <lb ed="X" n="0006a11"/><lb ed="R088" n="0716a04"/>无碍。一一境中，纤尘之内，<persName>佛</persName>身出现，刹海褈褈，<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0006a12"/><lb ed="R088" n="0716a05"/>无尽。<persName>佛</persName>身毛孔亦复如是，境界褈褈，互相彻入，不论 <lb ed="X" n="0006a13"/><lb ed="R088" n="0716a06"/>如是情与非情。</p> <lb ed="X" n="0006a14"/><lb ed="R088" n="0716a07"/><p xml:id="pX05p0006a1401">九、与诸三乘得果别。声闻观苦集二谛，深生厌離，作 <lb ed="X" n="0006a15"/><lb ed="R088" n="0716a08"/>无常、不净、白骨等观，知身空寂，智灭身亡，不生悲智， <lb ed="X" n="0006a16"/><lb ed="R088" n="0716a09"/>名之为灭。以此灭处，名为涅槃。设从空起，亦无三毒。 <lb ed="X" n="0006a17"/><lb ed="R088" n="0716a10"/>如咒毒蛇，咒力持故，毒不得起。以修人无我法，三毒 <lb ed="X" n="0006a18"/><lb ed="R088" n="0716a11"/>业空，灭伏诸苦，名为道谛。楞伽云：譬如昏醉人，酒消 <lb ed="X" n="0006a19"/><lb ed="R088" n="0716a12"/>然後觉，彼觉法亦然，得<persName>佛</persName>无上身。言若知过，迴心亦 <lb ed="X" n="0006a20"/><lb ed="R088" n="0716a13"/>成<persName>佛</persName>也。缘觉人知十二缘自体皆空，身心无主，性恒 <lb ed="X" n="0006a21"/><lb ed="R088" n="0716a14"/>无我。以无我故，十二缘灭，任性逍遥，不趣声闻之寂， <lb ed="X" n="0006a22"/><lb ed="R088" n="0716a15"/>亦无菩萨悲智。权小菩萨，但说六波罗蜜，未说方便 <lb ed="X" n="0006a23"/><lb ed="R088" n="0716a16"/>等四波罗蜜，不能入生死海。犹修假真如观，破空有 <lb ed="X" n="0006a24"/><lb ed="R088" n="0716a17"/>二执，成不生不灭法门。九地以来，未明<persName>佛</persName>性，为修假 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0006b" n="0006b"/> <lb ed="X" n="0006b01"/><lb ed="R088" n="0716a18"/>智，乃成障故。此花严为上上根人，顿示本法。十住初 <lb ed="X" n="0006b02"/><lb ed="R088" n="0716b01"/>心，便同诸<persName>佛</persName>。以依本智法，即无所修故。本无障故，任 <lb ed="X" n="0006b03"/><lb ed="R088" n="0716b02"/>运悲智，不作而成。随缘六道，无非法界。了缘生法，自 <lb ed="X" n="0006b04"/><lb ed="R088" n="0716b03"/>体恒真，更无修作。所有念虑，皆从智生。但知任运对 <lb ed="X" n="0006b05"/><lb ed="R088" n="0716b04"/>现色身，说法应機，如响相对。恒处生死流，法身恒寂。 <lb ed="X" n="0006b06"/><lb ed="R088" n="0716b05"/>虽经多劫，体不移时。入死出生，非没生也。故五地修 <lb ed="X" n="0006b07"/><lb ed="R088" n="0716b06"/>十种四谛观，六地修十种十二缘，故十方<persName>佛</persName>皆说四 <lb ed="X" n="0006b08"/><lb ed="R088" n="0716b07"/>谛法轮。以知苦集原是根本智故，不同三乘有欣厌 <lb ed="X" n="0006b09"/><lb ed="R088" n="0716b08"/>故。</p> <lb ed="X" n="0006b10"/><lb ed="R088" n="0716b09"/><p xml:id="pX05p0006b1001">十、付法流通。别三乘之教付嘱诸圣及诸凡夫，以法 <lb ed="X" n="0006b11"/><lb ed="R088" n="0716b10"/>未真易信解故，且令圣凡共质令教流行。此法界根 <lb ed="X" n="0006b12"/><lb ed="R088" n="0716b11"/>本法轮出情难信之教，要待入证生在<persName>佛</persName>家为<persName>佛</persName>真 <lb ed="X" n="0006b13"/><lb ed="R088" n="0716b12"/>子方是流通。但有圣说无入证者不名流通，但有凡 <lb ed="X" n="0006b14"/><lb ed="R088" n="0716b13"/>夫说教无入证者亦非流通。为自法不明疑情犹在， <lb ed="X" n="0006b15"/><lb ed="R088" n="0716b14"/>不破自他暗，未能决定知<persName>佛</persName>意故，故付大心凡夫入 <lb ed="X" n="0006b16"/><lb ed="R088" n="0716b15"/>证位者，令诸凡夫直下自信证十住位，生在<persName>佛</persName>家为 <lb ed="X" n="0006b17"/><lb ed="R088" n="0716b16"/><persName>佛</persName>真子有是流通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0006b18"/><lb ed="R088" n="0716b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四成<persName>佛</persName>同别</cb:mulu><p xml:id="pX05p0006b1801">△第四、成<persName>佛</persName>同别者。夫智身寥廓，总万象以成躯；万 <lb ed="X" n="0006b19"/><lb ed="R088" n="0716b18"/>像无形，与智身而齐体。违真相隔，得本形同。只为乖 <lb ed="X" n="0006b20"/><lb ed="R088" n="0717a01"/>本相殊，致使化仪差别。今约人天权实之流，分为十 <lb ed="X" n="0006b21"/><lb ed="R088" n="0717a02"/>种：一、<persName>佛</persName>身别。如经说有九十七种相，及无尽相身，非 <lb ed="X" n="0006b22"/><lb ed="R088" n="0717a03"/>三十二相等。</p> <lb ed="X" n="0006b23"/><lb ed="R088" n="0717a04"/><p xml:id="pX05p0006b2301">二、成<persName>佛</persName>时别。如云：<persName>如来</persName>不出世，亦无有涅槃。即是法 <lb ed="X" n="0006b24"/><lb ed="R088" n="0717a05"/>界无始终前後之时，不出不没，不成不壞。<persName>如来</persName>常住 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0006c" n="0006c"/> <lb ed="X" n="0006c01"/><lb ed="R088" n="0717a06"/>在世，常转法轮。能如是知，即是<persName>佛</persName>出兴也。非如化<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0006c02"/><lb ed="R088" n="0717a07"/>逾城，出家成道等。</p> <lb ed="X" n="0006c03"/><lb ed="R088" n="0717a08"/><p xml:id="pX05p0006c0301">三、菩提树别，即高显殊特莊严宝树，如金刚藏身中 <lb ed="X" n="0006c04"/><lb ed="R088" n="0717a09"/>所见之树，意明遍一切处之树，非化<persName>佛</persName>木树，高下但 <lb ed="X" n="0006c05"/><lb ed="R088" n="0717a10"/>称人间。</p> <lb ed="X" n="0006c06"/><lb ed="R088" n="0717a11"/><p xml:id="pX05p0006c0601">四座别妙宝莲花狮子之座，非藉草也。</p> <lb ed="X" n="0006c07"/><lb ed="R088" n="0717a12"/><p xml:id="pX05p0006c0701">五大众别皆智圆，多劫一际，无前後时众也。</p> <lb ed="X" n="0006c08"/><lb ed="R088" n="0717a13"/><p xml:id="pX05p0006c0801">六、示相。别权乘中，八相成道等，此一乘即以初发心 <lb ed="X" n="0006c09"/><lb ed="R088" n="0717a14"/>住，会法身本智以为正觉，情绝始终，不见时迁及以 <lb ed="X" n="0006c10"/><lb ed="R088" n="0717a15"/>不迁，不乖当念蕴功，即<persName>佛</persName>应真自性，常转法轮。法花 <lb ed="X" n="0006c11"/><lb ed="R088" n="0717a16"/>经云：吾从成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0006c1101" n="0006c1101"/><anchor xml:id="beg0006c1101" n="0006c1101"/>已<anchor xml:id="end0006c1101"/>来，经无量阿僧祇劫。此是迴彼三 <lb ed="X" n="0006c12"/><lb ed="R088" n="0717a17"/>乘。就实而论，其实<persName>如来</persName>不出不没，不成不壞，常住在 <lb ed="X" n="0006c13"/><lb ed="R088" n="0717a18"/>世。</p> <lb ed="X" n="0006c14"/><lb ed="R088" n="0717b01"/><p xml:id="pX05p0006c1401">七、转法轮别。毘卢遮那一乘法轮，所谓<persName>佛</persName>乘。法花经 <lb ed="X" n="0006c15"/><lb ed="R088" n="0717b02"/>云<persName>佛</persName>乘唯有一，无二亦无三，乃至乘<persName>如来</persName>乘，直至道 <lb ed="X" n="0006c16"/><lb ed="R088" n="0717b03"/>场是也。如龙女刹那成<persName>佛</persName>，虽有转相，亦是一乘之门。 <lb ed="X" n="0006c17"/><lb ed="R088" n="0717b04"/>有说龙女是化者，苦哉！翻成谤也。</p> <lb ed="X" n="0006c18"/><lb ed="R088" n="0717b05"/><p xml:id="pX05p0006c1801">八、说法处别。化<persName>佛</persName>说法，或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0006001" n="0006001"/>尘苑，或给园，皆有处所往 <lb ed="X" n="0006c19"/><lb ed="R088" n="0717b06"/>来。此经十处十会，及一切尘中，<persName>佛</persName>身<persName>佛</persName>国，褈褈无尽， <lb ed="X" n="0006c20"/><lb ed="R088" n="0717b07"/>常转法轮，不去不来，不出不没。</p> <lb ed="X" n="0006c21"/><lb ed="R088" n="0717b08"/><p xml:id="pX05p0006c2101">九、大会莊严别。十方来众皆云：十<persName>佛</persName>刹尘，位位地地， <lb ed="X" n="0006c22"/><lb ed="R088" n="0717b09"/>十百千，以次增多，为明无尽。一一众会，皆遍法界。一 <lb ed="X" n="0006c23"/><lb ed="R088" n="0717b10"/>一尘中，众会褈褈，皆与法界虚空等。乃至于一小众 <lb ed="X" n="0006c24"/><lb ed="R088" n="0717b11"/>生身中，成道说法，众海褈褈，其彼众生，不知不觉。如 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0007a" n="0007a"/> <lb ed="X" n="0007a01"/><lb ed="R088" n="0717b12"/>是众会，皆为诸<persName>佛</persName>菩萨性，遍一切处。身土众会，皆遍 <lb ed="X" n="0007a02"/><lb ed="R088" n="0717b13"/>一切处。</p> <lb ed="X" n="0007a03"/><lb ed="R088" n="0717b14"/><p xml:id="pX05p0007a0301">十、所授法门，别为法界自体法身。古<persName>佛</persName>迷在无明，顿 <lb ed="X" n="0007a04"/><lb ed="R088" n="0717b15"/>以方便三昧而令现之。十住初心，全得<persName>佛</persName>果。一念、一 <lb ed="X" n="0007a05"/><lb ed="R088" n="0717b16"/>时、一际、一法界门，顿收文殊、普贤万行理事，更无情 <lb ed="X" n="0007a06"/><lb ed="R088" n="0717b17"/>量捲舒延促，不废随俗时劫日月岁数。然其岁劫，当 <lb ed="X" n="0007a07"/><lb ed="R088" n="0717b18"/>自不移。了知苦谛本来圣谛，元无诸苦，亦无涅槃。如 <lb ed="X" n="0007a08"/><lb ed="R088" n="0718a01"/>是信解，如是证入，以少方便，疾得菩提。即以智幻门， <lb ed="X" n="0007a09"/><lb ed="R088" n="0718a02"/>幻生其身，等众生界，同众生事。即以无碍念门，了众 <lb ed="X" n="0007a10"/><lb ed="R088" n="0718a03"/>生根。即以师笵门，以成轨则。即以众艺门，训诲众生。 <lb ed="X" n="0007a11"/><lb ed="R088" n="0718a04"/>即以无依道场门，法无所著。即以无念门，念而不著。 <lb ed="X" n="0007a12"/><lb ed="R088" n="0718a05"/>即以净智光明门，恒照无碍，安立诸法，度脱众生。即 <lb ed="X" n="0007a13"/><lb ed="R088" n="0718a06"/>以无尽相门，不壞色身。即以诚愿语门，出言诚谛。即 <lb ed="X" n="0007a14"/><lb ed="R088" n="0718a07"/>以幻住门，常住世间，成就众生，诸根解脱。此十法是 <lb ed="X" n="0007a15"/><lb ed="R088" n="0718a08"/>善财等觉位内善知识利安众生之门，令诸学者顿 <lb ed="X" n="0007a16"/><lb ed="R088" n="0718a09"/>修悟入。以此十法善住世间，非如三乘厌苦乐灭，亦 <lb ed="X" n="0007a17"/><lb ed="R088" n="0718a10"/>非留惑乐空出缠，别求净土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007a18"/><lb ed="R088" n="0718a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五见<persName>佛</persName>差别</cb:mulu><p xml:id="pX05p0007a1801">△第五、见<persName>佛</persName>差别者。情存相隔，见绝体齐。身立影生， <lb ed="X" n="0007a19"/><lb ed="R088" n="0718a12"/>情留<persName>佛</persName>异。<persName>佛</persName>由情应，以此乖真。心尽情亡，智身自称。 <lb ed="X" n="0007a20"/><lb ed="R088" n="0718a13"/>随缘无作，动寂俱真。如是相应，名毘卢遮那也。只可 <lb ed="X" n="0007a21"/><lb ed="R088" n="0718a14"/>归真去假，不可滞假亡真。略立十种差别，使创信者 <lb ed="X" n="0007a22"/><lb ed="R088" n="0718a15"/>返末而还源也。</p> <lb ed="X" n="0007a23"/><lb ed="R088" n="0718a16"/><p xml:id="pX05p0007a2301">一人中见<persName>佛</persName>，但有三十二相。</p> <lb ed="X" n="0007a24"/><lb ed="R088" n="0718a17"/><p xml:id="pX05p0007a2401">二，诸天见<persName>佛</persName>八十种好。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0007b" n="0007b"/> <lb ed="X" n="0007b01"/><lb ed="R088" n="0718a18"/><p xml:id="pX05p0007b0101">三、诸龙见<persName>佛</persName>，或同人见，或见<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0101" n="0007b0101"/><anchor xml:id="beg0007b0101" n="0007b0101"/>但<anchor xml:id="end0007b0101"/>为大龙王，馀畜例然。</p> <lb ed="X" n="0007b02"/><lb ed="R088" n="0718b01"/><p xml:id="pX05p0007b0201">四、诸仙见<persName>佛</persName>但为大仙。</p> <lb ed="X" n="0007b03"/><lb ed="R088" n="0718b02"/><p xml:id="pX05p0007b0301">五，外道见<persName>佛</persName>与<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0301" n="0007b0301"/><anchor xml:id="beg0007b0301" n="0007b0301"/>己<anchor xml:id="end0007b0301"/>同类。</p> <lb ed="X" n="0007b04"/><lb ed="R088" n="0718b03"/><p xml:id="pX05p0007b0401">六，八部神等见<persName>佛</persName>与<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0401" n="0007b0401"/><anchor xml:id="beg0007b0401" n="0007b0401"/>己<anchor xml:id="end0007b0401"/>为王。</p> <lb ed="X" n="0007b05"/><lb ed="R088" n="0718b04"/><p xml:id="pX05p0007b0501">七、小乘人见<persName>佛</persName>为大声闻。</p> <lb ed="X" n="0007b06"/><lb ed="R088" n="0718b05"/><p xml:id="pX05p0007b0601">八、缘觉人见<persName>佛</persName>还为缘觉。</p> <lb ed="X" n="0007b07"/><lb ed="R088" n="0718b06"/><p xml:id="pX05p0007b0701">九、权教菩萨见<persName>佛</persName>，<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0701" n="0007b0701"/><anchor xml:id="beg0007b0701" n="0007b0701"/>但<anchor xml:id="end0007b0701"/>为三千大千世界之主，福智充 <lb ed="X" n="0007b08"/><lb ed="R088" n="0718b07"/>遍大千世界。</p> <lb ed="X" n="0007b09"/><lb ed="R088" n="0718b08"/><p xml:id="pX05p0007b0901">十<persName>佛</persName>乘中见<persName>佛</persName>，为十<persName>佛</persName>刹尘<name role="" type="person">莲花藏世界</name>海法界主， <lb ed="X" n="0007b10"/><lb ed="R088" n="0718b09"/>福智充满一切诸刹，无尽相海褈褈故。如上见<persName>佛</persName>不 <lb ed="X" n="0007b11"/><lb ed="R088" n="0718b10"/>同，皆由信乐差别，是故当发廣大心，信廣大教，发廣 <lb ed="X" n="0007b12"/><lb ed="R088" n="0718b11"/>大愿，行廣大行，人廣大智，利益成就无尽众生，成大 <lb ed="X" n="0007b13"/><lb ed="R088" n="0718b12"/>菩提。若不如是，终非究竟，劳而功少，何如直往一切 <lb ed="X" n="0007b14"/><lb ed="R088" n="0718b13"/>智之本智中也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007b15"/><lb ed="R088" n="0718b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六说教时分</cb:mulu><p xml:id="pX05p0007b1501">△第六、说教时分者。夫道源虚寂，三世智圆。会万象， <lb ed="X" n="0007b16"/><lb ed="R088" n="0718b15"/>齐有无，混去来，印今古。情亡智立，想绝悲存。一雨普 <lb ed="X" n="0007b17"/><lb ed="R088" n="0718b16"/>滋，百卉齐得。圆音遐佈，获益随根。略依权实，分十种 <lb ed="X" n="0007b18"/><lb ed="R088" n="0718b17"/>时。</p> <lb ed="X" n="0007b19"/><lb ed="R088" n="0718b18"/><p xml:id="pX05p0007b1901">一力士经说，<persName>佛</persName>成道一七日，即于鹿园说法。</p> <lb ed="X" n="0007b20"/><lb ed="R088" n="0719a01"/><p xml:id="pX05p0007b2001">二、大品经说：<persName>佛</persName>初鹿苑转四谛法轮。</p> <lb ed="X" n="0007b21"/><lb ed="R088" n="0719a02"/><p xml:id="pX05p0007b2101">三、法花经说三七日诣鹿园。</p> <lb ed="X" n="0007b22"/><lb ed="R088" n="0719a03"/><p xml:id="pX05p0007b2201">四、四分律及萨婆多论云：六、七日方说法。</p> <lb ed="X" n="0007b23"/><lb ed="R088" n="0719a04"/><p xml:id="pX05p0007b2301">五、兴起行。经云：七七日方说法。</p> <lb ed="X" n="0007b24"/><lb ed="R088" n="0719a05"/><p xml:id="pX05p0007b2401">六、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007001" n="0007001"/>三分律云：八七日方说法。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0007c" n="0007c"/> <lb ed="X" n="0007c01"/><lb ed="R088" n="0719a06"/><p xml:id="pX05p0007c0101">七、大智度论云：<anchor xml:id="nkr_note_orig_0007002" n="0007002"/>五七日方说法。</p> <lb ed="X" n="0007c02"/><lb ed="R088" n="0719a07"/><p xml:id="pX05p0007c0201">八十二遊经云：一年不说法。</p> <lb ed="X" n="0007c03"/><lb ed="R088" n="0719a08"/><p xml:id="pX05p0007c0301">九、今唐朝藏法师判<persName>佛</persName>成道定经二七日後，方说华 <lb ed="X" n="0007c04"/><lb ed="R088" n="0719a09"/>严经。</p> <lb ed="X" n="0007c05"/><lb ed="R088" n="0719a10"/><p xml:id="pX05p0007c0501">十、今依法界门，法身本智理事大悲之宗，不依情量 <lb ed="X" n="0007c06"/><lb ed="R088" n="0719a11"/>时分之说。古今见尽，常转法轮，无始无终，法如是故。 <lb ed="X" n="0007c07"/><lb ed="R088" n="0719a12"/>情亡心尽，任智利人，即是<persName>佛</persName>出兴转法轮时。法花经 <lb ed="X" n="0007c08"/><lb ed="R088" n="0719a13"/>云：吾从成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0007c0801" n="0007c0801"/><anchor xml:id="beg0007c0801" n="0007c0801"/>已<anchor xml:id="end0007c0801"/>来，经无量阿僧祇劫。量既本无，拟将 <lb ed="X" n="0007c09"/><lb ed="R088" n="0719a14"/>何为说法时也？</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007c10"/><lb ed="R088" n="0719a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七净土权实</cb:mulu><p xml:id="pX05p0007c1001">△第七、净土权实者。夫遮那法界，体相括于尘沙；方 <lb ed="X" n="0007c11"/><lb ed="R088" n="0719a16"/>廣灵门，净秽互参于无极。但随自修业用，见境不同， <lb ed="X" n="0007c12"/><lb ed="R088" n="0719a17"/>致使圣说乖违，依根不定。或权分净土于他国，指秽 <lb ed="X" n="0007c13"/><lb ed="R088" n="0719a18"/>境于娑婆。或此处为化仪，上方为实报。文殊住东国 <lb ed="X" n="0007c14"/><lb ed="R088" n="0719b01"/>而来，观音处安乐而至。如是权仪各别，启蒙的信无 <lb ed="X" n="0007c15"/><lb ed="R088" n="0719b02"/>依。今略会诸门，约申十种：</p> <lb ed="X" n="0007c16"/><lb ed="R088" n="0719b03"/><p xml:id="pX05p0007c1601">一、阿弥陀<persName>佛</persName>净土，为一分取相。凡夫未信法空实理， <lb ed="X" n="0007c17"/><lb ed="R088" n="0719b04"/>以专忆念，念想专故，其心分净，得生净土，是权未实。</p> <lb ed="X" n="0007c18"/><lb ed="R088" n="0719b05"/><p xml:id="pX05p0007c1801">二、无量寿观经，净土为一分，未信法空实理，乐妙色 <lb ed="X" n="0007c19"/><lb ed="R088" n="0719b06"/>相者，令其想彼色像，想成就故，而生<persName>佛</persName>国，此权非实。</p> <lb ed="X" n="0007c20"/><lb ed="R088" n="0719b07"/><p xml:id="pX05p0007c2001">三、维摩经净土，<persName>佛</persName>以足指按地，加其神力，暂现还无， <lb ed="X" n="0007c21"/><lb ed="R088" n="0719b08"/>是实报土。未具陈廣<g ref="#CB17482">󴑊</g>，是实未廣。</p> <lb ed="X" n="0007c22"/><lb ed="R088" n="0719b09"/><p xml:id="pX05p0007c2201">四、梵网经：净土说千华幷百亿四天下等，为三乘菩 <lb ed="X" n="0007c23"/><lb ed="R088" n="0719b10"/>萨见未廣故，分示报境未成圆满，是权未实。</p> <lb ed="X" n="0007c24"/><lb ed="R088" n="0719b11"/><p xml:id="pX05p0007c2401">五、<name role="" type="person">摩醯首罗</name>天净土，为权教菩萨染净未亡者说。此 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0008a" n="0008a"/> <lb ed="X" n="0008a01"/><lb ed="R088" n="0719b12"/>欲界<name role="" type="person">阎浮提</name>为有漏，彼摩醯天为实报，亦权未实。</p> <lb ed="X" n="0008a02"/><lb ed="R088" n="0719b13"/><p xml:id="pX05p0008a0201">六、涅槃经净土言：有实报净土在西方，过三十二恒 <lb ed="X" n="0008a03"/><lb ed="R088" n="0719b14"/>河沙国土外，此三千大千世界总是秽土，亦为权乘 <lb ed="X" n="0008a04"/><lb ed="R088" n="0719b15"/>中一分染净未亡者说，是权非实。</p> <lb ed="X" n="0008a05"/><lb ed="R088" n="0719b16"/><p xml:id="pX05p0008a0501">七、法花经净土，有移置天人三变之相，亦为染净未 <lb ed="X" n="0008a06"/><lb ed="R088" n="0719b17"/>亡者说，是权非实。</p> <lb ed="X" n="0008a07"/><lb ed="R088" n="0719b18"/><p xml:id="pX05p0008a0701">八灵山会所指净土，令三乘人知此土即秽恒净，诸 <lb ed="X" n="0008a08"/><lb ed="R088" n="0720a01"/>众信可，未能自见是实非权。</p> <lb ed="X" n="0008a09"/><lb ed="R088" n="0720a02"/><p xml:id="pX05p0008a0901">九、唯心净土。自证自心，当体无心，性唯真智，不念净 <lb ed="X" n="0008a10"/><lb ed="R088" n="0720a03"/>秽，称真任性，心无恚碍，利安众生，是实净土。以自净 <lb ed="X" n="0008a11"/><lb ed="R088" n="0720a04"/>故，令他亦净，云随其心净，即<persName>佛</persName>土净。</p> <lb ed="X" n="0008a12"/><lb ed="R088" n="0720a05"/><p xml:id="pX05p0008a1201">十、毘卢遮那净土，即<name role="" type="person">华藏世界</name>。净秽总含，无秽无净， <lb ed="X" n="0008a13"/><lb ed="R088" n="0720a06"/>无有上下、彼此、自他之相。一一<persName>佛</persName>土皆充法界，无尽 <lb ed="X" n="0008a14"/><lb ed="R088" n="0720a07"/><persName>佛</persName>土不出一尘，以法为界，不限边际，相海纯杂，色像 <lb ed="X" n="0008a15"/><lb ed="R088" n="0720a08"/>褈褈，此为实报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008a16"/><lb ed="R088" n="0720a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八摄化境界</cb:mulu><p xml:id="pX05p0008a1601">△第八、摄化境界者。夫<persName>佛</persName>境无边，弥纶法界，随情廣 <lb ed="X" n="0008a17"/><lb ed="R088" n="0720a10"/>狭，见有差殊。今依权实，略示五门。唯冀捨条从本，返 <lb ed="X" n="0008a18"/><lb ed="R088" n="0720a11"/>末还源，速证菩提，勿令稽滞。</p> <lb ed="X" n="0008a19"/><lb ed="R088" n="0720a12"/><p xml:id="pX05p0008a1901">一人中见<persName>佛</persName>，但化一<name role="" type="person">阎浮提</name>。</p> <lb ed="X" n="0008a20"/><lb ed="R088" n="0720a13"/><p xml:id="pX05p0008a2001">二、诸天见<persName>佛</persName>，随自见境，见<persName>佛</persName>亦然。如帝释、梵王及诸 <lb ed="X" n="0008a21"/><lb ed="R088" n="0720a14"/>天王是菩萨位，即依菩萨位配所见廣狭，非凡夫天 <lb ed="X" n="0008a22"/><lb ed="R088" n="0720a15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0008a23"/><lb ed="R088" n="0720a16"/><p xml:id="pX05p0008a2301">三、二乘中，大罗汉以天眼力见<persName>佛</persName>摄化三千大千。如 <lb ed="X" n="0008a24"/><lb ed="R088" n="0720a17"/>那律云：我以天眼见释迦<persName>佛</persName>土三千大千，如观掌中 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0008b" n="0008b"/> <lb ed="X" n="0008b01"/><lb ed="R088" n="0720a18"/>庵摩勒果。如小罗汉，即不定以久伏忍力能断结使， <lb ed="X" n="0008b02"/><lb ed="R088" n="0720b01"/>未有神力通变等事，或见摄化一<name role="" type="person">阎浮提</name>。以次罗汉， <lb ed="X" n="0008b03"/><lb ed="R088" n="0720b02"/>或见<persName>佛</persName>化四天下等。</p> <lb ed="X" n="0008b04"/><lb ed="R088" n="0720b03"/><p xml:id="pX05p0008b0401">四、权教菩萨见<persName>佛</persName>境界，初地百<persName>佛</persName>，二地千<persName>佛</persName>，随位渐 <lb ed="X" n="0008b05"/><lb ed="R088" n="0720b04"/>增。</p> <lb ed="X" n="0008b06"/><lb ed="R088" n="0720b05"/><p xml:id="pX05p0008b0601">五、实教菩萨，初地见多百<persName>佛</persName>，二地见多千<persName>佛</persName>。多百多 <lb ed="X" n="0008b07"/><lb ed="R088" n="0720b06"/>千，即是无尽之百，无尽之千。以实言之，三贤十地，皆 <lb ed="X" n="0008b08"/><lb ed="R088" n="0720b07"/>悉齐见。如帝网等，法界虚空，总皆平等，不分小大，但 <lb ed="X" n="0008b09"/><lb ed="R088" n="0720b08"/>行佈之中，寄位阶降。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008b10"/><lb ed="R088" n="0720b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">九因果延促</cb:mulu><p xml:id="pX05p0008b1001">△第九、因果延促者。夫法界无始无终，智体非因非 <lb ed="X" n="0008b11"/><lb ed="R088" n="0720b10"/>果，但为有情存量，假寄其名。劈竹登梯，随根迟速，量 <lb ed="X" n="0008b12"/><lb ed="R088" n="0720b11"/>绝情亡，名後何立？故因果延促，如空中鸟迹，如石女 <lb ed="X" n="0008b13"/><lb ed="R088" n="0720b12"/>生儿。今依根别，约立十门。</p> <lb ed="X" n="0008b14"/><lb ed="R088" n="0720b13"/><p xml:id="pX05p0008b1401">一小乘善来，得阿罗汉果。</p> <lb ed="X" n="0008b15"/><lb ed="R088" n="0720b14"/><p xml:id="pX05p0008b1501">二、小乘一生得阿罗汉果。</p> <lb ed="X" n="0008b16"/><lb ed="R088" n="0720b15"/><p xml:id="pX05p0008b1601">三小乘三生，得阿罗汉果。</p> <lb ed="X" n="0008b17"/><lb ed="R088" n="0720b16"/><p xml:id="pX05p0008b1701">四、小乘六十劫得阿罗汉果。</p> <lb ed="X" n="0008b18"/><lb ed="R088" n="0720b17"/><p xml:id="pX05p0008b1801">五、缘觉四生得缘觉果。</p> <lb ed="X" n="0008b19"/><lb ed="R088" n="0720b18"/><p xml:id="pX05p0008b1901">六、缘觉迟经百劫得缘觉果。</p> <lb ed="X" n="0008b20"/><lb ed="R088" n="0721a01"/><p xml:id="pX05p0008b2001">七、权教菩萨定经三僧祇劫得成<persName>佛</persName>果。</p> <lb ed="X" n="0008b21"/><lb ed="R088" n="0721a02"/><p xml:id="pX05p0008b2101">八、法花实教，会三皈一，令龙女刹那成<persName>佛</persName>，以破三乘 <lb ed="X" n="0008b22"/><lb ed="R088" n="0721a03"/>迂滞。</p> <lb ed="X" n="0008b23"/><lb ed="R088" n="0721a04"/><p xml:id="pX05p0008b2301">九、<name role="" type="person">兜率天</name>子三，生成十地果。</p> <lb ed="X" n="0008b24"/><lb ed="R088" n="0721a05"/><p xml:id="pX05p0008b2401">十、善财！一生成<persName>佛</persName>。一生者，一刹那际，情亡见谢，三世 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0008c" n="0008c"/> <lb ed="X" n="0008c01"/><lb ed="R088" n="0721a06"/>一念，更无所生，名为一生。如是无生，便成<persName>佛</persName>果，如本 <lb ed="X" n="0008c02"/><lb ed="R088" n="0721a07"/>生故，名为一生。还同龙女，一刹那际，情尽时亡，名之 <lb ed="X" n="0008c03"/><lb ed="R088" n="0721a08"/>为<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008c04"/><lb ed="R088" n="0721a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">十会教始终</cb:mulu><p xml:id="pX05p0008c0401">△第十、会教始终者。夫慧日<persName>世尊</persName>，称法界而遍照；智 <lb ed="X" n="0008c05"/><lb ed="R088" n="0721a10"/>周万有，与凡圣而同真。十处十会，如帝网之褈褈；十 <lb ed="X" n="0008c06"/><lb ed="R088" n="0721a11"/>刹十身，若镜像之相入。擧一门，众门俱发；谈一品，诸 <lb ed="X" n="0008c07"/><lb ed="R088" n="0721a12"/>品齐摩。道树始生，九天同届；普光一集，十处咸登。今 <lb ed="X" n="0008c08"/><lb ed="R088" n="0721a13"/>古无差，旧新一念。不離一位，便分五位之门；一行之 <lb ed="X" n="0008c09"/><lb ed="R088" n="0721a14"/>中，乃建尘沙行海。欲使一念相应，功程不枉。今分十 <lb ed="X" n="0008c10"/><lb ed="R088" n="0721a15"/>法，以约纪纲。</p> <lb ed="X" n="0008c11"/><lb ed="R088" n="0721a16"/><p xml:id="pX05p0008c1101">一、毘卢遮那始成正觉，即世主妙严一品经是。言始 <lb ed="X" n="0008c12"/><lb ed="R088" n="0721a17"/>成正觉者，古今相彻为始，契法如是为成，依法如是 <lb ed="X" n="0008c13"/><lb ed="R088" n="0721a18"/>非心造作名之为正，智达斯理名之为觉。此经三十 <lb ed="X" n="0008c14"/><lb ed="R088" n="0721b01"/>九品，如璎珞经说于三禅天说十一地，<persName>佛</persName>华品即总 <lb ed="X" n="0008c15"/><lb ed="R088" n="0721b02"/>有十处、十会、四十品，幷在初成正觉时，以一刹那际 <lb ed="X" n="0008c16"/><lb ed="R088" n="0721b03"/>海印法门一时顿说，以法如是为前後，故作重会。三、 <lb ed="X" n="0008c17"/><lb ed="R088" n="0721b04"/>会普光殿者，以皆情计违本法故，于一念内现三世 <lb ed="X" n="0008c18"/><lb ed="R088" n="0721b05"/>事，为众生故，非于本法而有三世，为明本法岂从末 <lb ed="X" n="0008c19"/><lb ed="R088" n="0721b06"/>也？如十定品、離世间品皆云菩提场中始成正觉，普 <lb ed="X" n="0008c20"/><lb ed="R088" n="0721b07"/>光明殿入刹那际三昧，叙致文字不无前後。捡参经 <lb ed="X" n="0008c21"/><lb ed="R088" n="0721b08"/>意，总是通括一时、一际、一法界智用法门，但随法位 <lb ed="X" n="0008c22"/><lb ed="R088" n="0721b09"/>菩萨名别，非<persName>佛</persName>去<anchor xml:id="nkr_note_add_0008c2201" n="0008c2201"/><anchor xml:id="beg0008c2201" n="0008c2201"/>已<anchor xml:id="end0008c2201"/>重来，以<name role="" type="person">普光明殿</name>为法界德果 <lb ed="X" n="0008c23"/><lb ed="R088" n="0721b10"/>大宅智之本都，而十定门是法界体，普贤離世间行 <lb ed="X" n="0008c24"/><lb ed="R088" n="0721b11"/>是法界用，故三度一处总是一时一会，非可情计前 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0009a" n="0009a"/> <lb ed="X" n="0009a01"/><lb ed="R088" n="0721b12"/>後往来，虽馀九会亦总在一会、一时、一法界、一智海 <lb ed="X" n="0009a02"/><lb ed="R088" n="0721b13"/>法门，褈褈无尽，一时隐现，无障无碍。是故此经有五 <lb ed="X" n="0009a03"/><lb ed="R088" n="0721b14"/>种因果遍周：初会六品，为示成正觉因果遍周；二会 <lb ed="X" n="0009a04"/><lb ed="R088" n="0721b15"/>至六会二十品，为信及进修因果遍周；十定、十通、十 <lb ed="X" n="0009a05"/><lb ed="R088" n="0721b16"/>忍等品，为定体遍周；普贤行品、離世间品，为行海遍 <lb ed="X" n="0009a06"/><lb ed="R088" n="0721b17"/>周；法界一品，为法界不思议大圆明智海遍周。故五 <lb ed="X" n="0009a07"/><lb ed="R088" n="0721b18"/>处序致品首皆云<persName>世尊</persName>在<name role="" type="person">摩竭国</name>等，明此五法是一 <lb ed="X" n="0009a08"/><lb ed="R088" n="0722a01"/>时、一处、一法界、一体用、一切诸<persName>佛</persName>一同之法，等周圆 <lb ed="X" n="0009a09"/><lb ed="R088" n="0722a02"/>满，无前後義。如王宝印，一时顿印，无先後成。文以总 <lb ed="X" n="0009a10"/><lb ed="R088" n="0722a03"/>别、同异、成壞六相幷十玄门融通，道理自见。十玄门 <lb ed="X" n="0009a11"/><lb ed="R088" n="0722a04"/>者，同时具足相应门、廣狭自在无碍门、一多相容不 <lb ed="X" n="0009a12"/><lb ed="R088" n="0722a05"/>同门、诸法相即自在门、秘密隐显俱成门、微细相容 <lb ed="X" n="0009a13"/><lb ed="R088" n="0722a06"/>安立门、因陀罗网境界门、托事显法生解门、十世隔 <lb ed="X" n="0009a14"/><lb ed="R088" n="0722a07"/>法异成门、主伴圆融具德门。此六相、十玄，遍一切法， <lb ed="X" n="0009a15"/><lb ed="R088" n="0722a08"/>遍一切时，遍一切处，理事圆融，性相无碍。今于一法 <lb ed="X" n="0009a16"/><lb ed="R088" n="0722a09"/>界内，随其进修治习方便行相门中，寄位表法，分其 <lb ed="X" n="0009a17"/><lb ed="R088" n="0722a10"/>十处、十会：一、菩提场，二、普光殿，三、须弥顶，四、<name role="" type="person">夜摩天</name>， <lb ed="X" n="0009a18"/><lb ed="R088" n="0722a11"/>五、<name role="" type="person">兜率天</name>，六、<name role="" type="person">他化天</name>，七、三禅天，八、誓多林，九、觉城东， <lb ed="X" n="0009a19"/><lb ed="R088" n="0722a12"/>十、一切国刹及尘中一切虚空法界。如是等会，总是 <lb ed="X" n="0009a20"/><lb ed="R088" n="0722a13"/><name role="" type="person">普光明殿</name>、法界大宅之所含容。以故此经和会因果， <lb ed="X" n="0009a21"/><lb ed="R088" n="0722a14"/>成一际门，凡有六处：一、初会中，普贤菩萨入<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0009a22"/><lb ed="R088" n="0722a15"/>身三昧，以世界海漩法门，示<persName>佛</persName>本源法界<name role="" type="person">华藏世界</name> <lb ed="X" n="0009a23"/><lb ed="R088" n="0722a16"/>海因果始终报得之门。普贤是行，<persName>如来</persName>藏身是体，即 <lb ed="X" n="0009a24"/><lb ed="R088" n="0722a17"/>明以用入体，理事相彻。二、<persName>如来</persName>宝座轮台基陛一切 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0009b" n="0009b"/> <lb ed="X" n="0009b01"/><lb ed="R088" n="0722a18"/>莊严具中，出众菩萨法空大智为<persName>佛</persName>座体，普贤万行 <lb ed="X" n="0009b02"/><lb ed="R088" n="0722b01"/>为用莊严，即明理事因果体用相益。三、<name role="" type="person">普光明殿</name>三 <lb ed="X" n="0009b03"/><lb ed="R088" n="0722b02"/>说始成正觉一际法门，即明摄末归本。四、<persName>如来</persName>出现 <lb ed="X" n="0009b04"/><lb ed="R088" n="0722b03"/>品，<persName>如来</persName>放眉间光灌文殊顶，口中光灌普贤口，令二 <lb ed="X" n="0009b05"/><lb ed="R088" n="0722b04"/>人共相问答，说<persName>佛</persName>出现果德法门。文殊为智体，普贤 <lb ed="X" n="0009b06"/><lb ed="R088" n="0722b05"/>为行用，即明智行相彻。以此彻处，即名为<persName>佛</persName>。初会中， <lb ed="X" n="0009b07"/><lb ed="R088" n="0722b06"/><persName>佛</persName>即<persName>佛</persName>自所成<persName>佛</persName>。出现品中，<persName>佛</persName>即菩萨自力所及。因 <lb ed="X" n="0009b08"/><lb ed="R088" n="0722b07"/>信<persName>佛</persName>故，发行修进，自<persName>佛</persName>果成，还与前所信<persName>佛</persName>无异。五、 <lb ed="X" n="0009b09"/><lb ed="R088" n="0722b08"/>誓多林<persName>世尊</persName>入狮子嚬呻三昧，而普贤说颂。三昧是 <lb ed="X" n="0009b10"/><lb ed="R088" n="0722b09"/>理，普贤是行，明以行会理。放眉间光明普照一切，而 <lb ed="X" n="0009b11"/><lb ed="R088" n="0722b10"/>文殊说颂。光是行用，文殊是理，明以理会行。六、善财 <lb ed="X" n="0009b12"/><lb ed="R088" n="0722b11"/>于弥勒楼阁中，和会文殊、普贤及弥勒，始终因果都 <lb ed="X" n="0009b13"/><lb ed="R088" n="0722b12"/>为一际，体用彻故。</p> <lb ed="X" n="0009b14"/><lb ed="R088" n="0722b13"/><p xml:id="pX05p0009b1401">二、示果劝修，即<persName>如来</persName>现相品至毘卢遮那品五品经 <lb ed="X" n="0009b15"/><lb ed="R088" n="0722b14"/>是。<persName>如来</persName>口光告众，令集普贤，以<persName>佛</persName>长子，治<persName>佛</persName>家法，入 <lb ed="X" n="0009b16"/><lb ed="R088" n="0722b15"/><persName>佛</persName>三昧，擧<persName>佛</persName>果德，令众敬爱，起信乐修。</p> <lb ed="X" n="0009b17"/><lb ed="R088" n="0722b16"/><p xml:id="pX05p0009b1701">三、信心成备，即<persName>如来</persName>名号品至贤首品六品经是。此 <lb ed="X" n="0009b18"/><lb ed="R088" n="0722b17"/>六品共成信位，文殊为觉蒙之师，故擧自心根本不 <lb ed="X" n="0009b19"/><lb ed="R088" n="0722b18"/>动智<persName>佛</persName>，以成所信之门。若心外有<persName>佛</persName>，不成为信，以心 <lb ed="X" n="0009b20"/><lb ed="R088" n="0723a01"/>外有见，即邪见故。</p> <lb ed="X" n="0009b21"/><lb ed="R088" n="0723a02"/><p xml:id="pX05p0009b2101">四、入真实证，即升<name role="" type="person">须弥山</name>品至明法品六品，是明从 <lb ed="X" n="0009b22"/><lb ed="R088" n="0723a03"/>信心陞十住法王山顶，智照无碍。又山表定，定能发 <lb ed="X" n="0009b23"/><lb ed="R088" n="0723a04"/>慧。从兹<anchor xml:id="nkr_note_add_0009b2301" n="0009b2301"/><anchor xml:id="beg0009b2301" n="0009b2301"/>已<anchor xml:id="end0009b2301"/>去，任法无功，始终俱<persName>佛</persName>，不从八地方具无 <lb ed="X" n="0009b24"/><lb ed="R088" n="0723a05"/>功。法流水中，初水、後水、一性水者，因<persName>佛</persName>、果<persName>佛</persName>。一性<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0009c" n="0009c"/> <lb ed="X" n="0009c01"/><lb ed="R088" n="0723a06"/>故，无初、中、後；不隔念故，无念可隔。因果便终，一念相 <lb ed="X" n="0009c02"/><lb ed="R088" n="0723a07"/>应。一念<persName>佛</persName>故，不论相好及与神通，相好、神通从此正 <lb ed="X" n="0009c03"/><lb ed="R088" n="0723a08"/>觉中得。若证正觉，即不著诸相，但以觉道恒相应故， <lb ed="X" n="0009c04"/><lb ed="R088" n="0723a09"/>神变相好不求自至。设至于後，福智终时，三世一时 <lb ed="X" n="0009c05"/><lb ed="R088" n="0723a10"/>不移毫念，如宝王印一时顿印，无先後成文。</p> <lb ed="X" n="0009c06"/><lb ed="R088" n="0723a11"/><p xml:id="pX05p0009c0601">五、发行修行，即陞<name role="" type="person">夜摩天</name>宫品至十无尽藏品四品 <lb ed="X" n="0009c07"/><lb ed="R088" n="0723a12"/>是。夜摩是空居天明，从<name role="" type="person">须弥山</name>顶至相尽际，证<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0009c08"/><lb ed="R088" n="0723a13"/>身，依本智法空，行普贤行也。</p> <lb ed="X" n="0009c09"/><lb ed="R088" n="0723a14"/><p xml:id="pX05p0009c0901">六、理事相入，即升兜率品至十迴向品三品。是以十 <lb ed="X" n="0009c10"/><lb ed="R088" n="0723a15"/>行事法，迴入十住理中，令理事无碍，体用相彻。兜率 <lb ed="X" n="0009c11"/><lb ed="R088" n="0723a16"/>在欲界五天之中，表根本智、差别智，智悲均融，处于 <lb ed="X" n="0009c12"/><lb ed="R088" n="0723a17"/>中道。</p> <lb ed="X" n="0009c13"/><lb ed="R088" n="0723a18"/><p xml:id="pX05p0009c1301">七、蕴修成德，即<name role="" type="person">他化天</name>十地一品。是以十地法门，但 <lb ed="X" n="0009c14"/><lb ed="R088" n="0723b01"/>于十住、十行、十迴向中，蕴积功成，任运纯熟，果终智 <lb ed="X" n="0009c15"/><lb ed="R088" n="0723b02"/>满，住法本宫，恒遍一切，更无陞进。<persName>佛</persName>常现在，非是新 <lb ed="X" n="0009c16"/><lb ed="R088" n="0723b03"/>来，故无陞天。幷迎赞品，此天依他起化，以成<anchor xml:id="nkr_note_add_0009c1601" n="0009c1601"/><anchor xml:id="beg0009c1601" n="0009c1601"/>己<anchor xml:id="end0009c1601"/>乐，表 <lb ed="X" n="0009c17"/><lb ed="R088" n="0723b04"/>此位依众生故，而行悲智，无自心想。</p> <lb ed="X" n="0009c18"/><lb ed="R088" n="0723b05"/><p xml:id="pX05p0009c1801">八、随缘无碍，即第七会三禅天人。<persName>佛</persName>华三昧说十一 <lb ed="X" n="0009c19"/><lb ed="R088" n="0723b06"/>地等觉位中普贤法门，明十地自分道终，等觉位中 <lb ed="X" n="0009c20"/><lb ed="R088" n="0723b07"/>以普贤行遍周法界，褈褈无碍。此天忧喜情亡，表等 <lb ed="X" n="0009c21"/><lb ed="R088" n="0723b08"/>觉定乱情亡，唯智悲利俗。此会来文未足據。璎珞说：</p> <lb ed="X" n="0009c22"/><lb ed="R088" n="0723b09"/><p xml:id="pX05p0009c2201">九、因果位终，即<name role="" type="person">普光明殿</name>说十定品至<persName>如来</persName>出现品 <lb ed="X" n="0009c23"/><lb ed="R088" n="0723b10"/>幷離世间品，总十二品经。是以十定品至離世间品， <lb ed="X" n="0009c24"/><lb ed="R088" n="0723b11"/>总括五位、十地、<persName>佛</persName>位及普贤万行始终，因果门前後 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0010a" n="0010a"/> <lb ed="X" n="0010a01"/><lb ed="R088" n="0723b12"/>彻故。故十定、離世间二品之初，皆序始成正觉，而与 <lb ed="X" n="0010a02"/><lb ed="R088" n="0723b13"/>初会、二会相同。以十定是文殊智体，離世间是普贤 <lb ed="X" n="0010a03"/><lb ed="R088" n="0723b14"/>处世大用，总在普光法堂一时都会。但依位法，菩萨 <lb ed="X" n="0010a04"/><lb ed="R088" n="0723b15"/>众号有异，非是去<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a0401" n="0010a0401"/><anchor xml:id="beg0010a0401" n="0010a0401"/>已<anchor xml:id="end0010a0401"/>还来。譬如空中百千宝镜，置一 <lb ed="X" n="0010a05"/><lb ed="R088" n="0723b16"/><persName>佛</persName>像在地，以众菩萨围绕莊严，于彼百千镜中一时 <lb ed="X" n="0010a06"/><lb ed="R088" n="0723b17"/>顿现，一一镜中影像互相参入，都无往来。<persName>如来</persName>亦尔， <lb ed="X" n="0010a07"/><lb ed="R088" n="0723b18"/>于始成正觉之时，天上、人间、十方国土一时顿现，互 <lb ed="X" n="0010a08"/><lb ed="R088" n="0724a01"/>相参彻，都无来去。</p> <lb ed="X" n="0010a09"/><lb ed="R088" n="0724a02"/><p xml:id="pX05p0010a0901">十、令凡实证，即誓多林法界一品是。<persName>如来</persName>入狮子嚬 <lb ed="X" n="0010a10"/><lb ed="R088" n="0724a03"/>申定，现法界果，德普莊严，廣大境界，令生信乐，达<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0010a11"/><lb ed="R088" n="0724a04"/>实相。以法界性中，安立信等六位，方便进修，不離体 <lb ed="X" n="0010a12"/><lb ed="R088" n="0724a05"/>用，不壞方便，其智弥高，其行弥下，随立知行，不迷因 <lb ed="X" n="0010a13"/><lb ed="R088" n="0724a06"/>果，令觉者善明总别，依位成功，不滞于始，不離于初。 <lb ed="X" n="0010a14"/><lb ed="R088" n="0724a07"/>如六千比丘，皆是凡夫，于文殊所，顿明十耳十眼，普 <lb ed="X" n="0010a15"/><lb ed="R088" n="0724a08"/>身十方，成就<persName>佛</persName>法，而不離文殊足下。又一万诸龙，五 <lb ed="X" n="0010a16"/><lb ed="R088" n="0724a09"/>百优婆塞，五百优婆夷，五百童子，五百童女，幷是凡 <lb ed="X" n="0010a17"/><lb ed="R088" n="0724a10"/>夫，皆信法界<persName>佛</persName>果，而登十住十地等。于中擧一善财， <lb ed="X" n="0010a18"/><lb ed="R088" n="0724a11"/>以例同然。如善财因文殊发心，而智满後，还见文殊， <lb ed="X" n="0010a19"/><lb ed="R088" n="0724a12"/>以法界中一切法，总神总真，总不思议故。<persName>如来</persName>神力 <lb ed="X" n="0010a20"/><lb ed="R088" n="0724a13"/>说，以法界体，凡圣一体故，于人间说。如是法门，诸有 <lb ed="X" n="0010a21"/><lb ed="R088" n="0724a14"/>信解及证入者，犹如狮子王之子，初生之时，虽则未 <lb ed="X" n="0010a22"/><lb ed="R088" n="0724a15"/>能如其狮子王力势自在，而狮子相，全体无异，一切 <lb ed="X" n="0010a23"/><lb ed="R088" n="0724a16"/>诸兽，<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a2301" n="0010a2301"/><anchor xml:id="beg0010a2301" n="0010a2301"/>已<anchor xml:id="end0010a2301"/>皆畏之。诸信证者，亦复如是，虽未能堪力用 <lb ed="X" n="0010a24"/><lb ed="R088" n="0724a17"/>如<persName>佛</persName>，而信者<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a2401" n="0010a2401"/><anchor xml:id="beg0010a2401" n="0010a2401"/>已<anchor xml:id="end0010a2401"/>种<persName>佛</persName>种，证者<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a2402" n="0010a2402"/><anchor xml:id="beg0010a2402" n="0010a2402"/>已<anchor xml:id="end0010a2402"/>生<persName>佛</persName>家，为<persName>佛</persName>真子，与 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0010b" n="0010b"/> <lb ed="X" n="0010b01"/><lb ed="R088" n="0724a18"/><persName>佛</persName>智同，超彼权乘，得神通菩萨，九地等见。故云：设有 <lb ed="X" n="0010b02"/><lb ed="R088" n="0724b01"/>菩萨，读诵八万四千法藏，得六神通，于此法门，不闻 <lb ed="X" n="0010b03"/><lb ed="R088" n="0724b02"/>不信。又云：不退诸菩萨，亦复不能知。以是出生死之 <lb ed="X" n="0010b04"/><lb ed="R088" n="0724b03"/>不退，非是达根本无明，得根本智处生死之不退故。 <lb ed="X" n="0010b05"/><lb ed="R088" n="0724b04"/>幷是法界智海大宅门外施设草庵，姑免火难者故。 <lb ed="X" n="0010b06"/><lb ed="R088" n="0724b05"/>大方廣<persName>佛</persName>花严经者，大是无方義，方是法则義，廣是 <lb ed="X" n="0010b07"/><lb ed="R088" n="0724b06"/>理智遍周義，<persName>佛</persName>是智体无依住義、智自在義，华是遍 <lb ed="X" n="0010b08"/><lb ed="R088" n="0724b07"/>法界无尽行義，以行能开敷自他果故。严是装饰義， <lb ed="X" n="0010b09"/><lb ed="R088" n="0724b08"/>以十信中有作行华，开敷十住位中妙理智慧果故， <lb ed="X" n="0010b10"/><lb ed="R088" n="0724b09"/>复生十种无作行华，常以互严自利利他之道故。行 <lb ed="X" n="0010b11"/><lb ed="R088" n="0724b10"/>为严饰義，此经以毘卢遮那大智法界本真自体寂 <lb ed="X" n="0010b12"/><lb ed="R088" n="0724b11"/>用圆满果德法报性相无碍<persName>佛</persName>自所乘为宗，令初发 <lb ed="X" n="0010b13"/><lb ed="R088" n="0724b12"/>心者志乐廣大，还得自心无依住性根本不动智，与 <lb ed="X" n="0010b14"/><lb ed="R088" n="0724b13"/>诸<persName>佛</persName>智合一无二故。是故此经常以<persName>佛</persName>果为进修道 <lb ed="X" n="0010b15"/><lb ed="R088" n="0724b14"/>迹，是<persName>佛</persName>根本大智古迹修差别智故。若异<persName>佛</persName>古迹而 <lb ed="X" n="0010b16"/><lb ed="R088" n="0724b15"/>有进修无成<persName>佛</persName>義，如三乘且免一分粗生死苦，非是 <lb ed="X" n="0010b17"/><lb ed="R088" n="0724b16"/>依<persName>佛</persName>智体古迹修<persName>佛</persName>乘也。又此经以一切众生根器、 <lb ed="X" n="0010b18"/><lb ed="R088" n="0724b17"/><persName>佛</persName>一圆音、一念三世、无始无终、常转法轮以为教体。 <lb ed="X" n="0010b19"/><lb ed="R088" n="0724b18"/>大要言之，一切众生诸烦恼海、一切众生随分善根、 <lb ed="X" n="0010b20"/><lb ed="R088" n="0725a01"/>人天乐果、声闻缘觉菩萨<persName>佛</persName>乘、解脱涅槃、名句文身 <lb ed="X" n="0010b21"/><lb ed="R088" n="0725a02"/>语业等，及一切善恶果报、虚空法界、言与无言、一切 <lb ed="X" n="0010b22"/><lb ed="R088" n="0725a03"/>法无非教体。此经始终徒众形相，总有二百二十八 <lb ed="X" n="0010b23"/><lb ed="R088" n="0725a04"/>众，形类部从莊严道场形类各异，当会事意皆有所 <lb ed="X" n="0010b24"/><lb ed="R088" n="0725a05"/>表。初一品有四十七众，表意如下：</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0010c" n="0010c"/> <lb ed="X" n="0010c01"/><lb ed="R088" n="0725a06"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">世主妙严品第一</cb:mulu><head>〇世主妙严品第一</head> <lb ed="X" n="0010c02"/><lb ed="R088" n="0725a07"/><p xml:id="pX05p0010c0201">诸天神王八部，及菩萨导利众生之众，皆是世间之 <lb ed="X" n="0010c03"/><lb ed="R088" n="0725a08"/>主，<persName>佛</persName>成正觉，咸来庆赞，各与<persName>佛</persName>刹尘教眷属，或将无 <lb ed="X" n="0010c04"/><lb ed="R088" n="0725a09"/>量部从，共严海会，以主伴交参，同彰法象，故曰妙严。 <lb ed="X" n="0010c05"/><lb ed="R088" n="0725a10"/>此经是法界智之真我，见法界智之真<persName>佛</persName>，闻法界智 <lb ed="X" n="0010c06"/><lb ed="R088" n="0725a11"/>之真谈，入法界智之真理，当是文殊、普贤神洞真源， <lb ed="X" n="0010c07"/><lb ed="R088" n="0725a12"/>道齐智海者之所传持，非三乘人所能也。一时者，法 <lb ed="X" n="0010c08"/><lb ed="R088" n="0725a13"/>界无时，是<persName>佛</persName>说法时也。<name role="" type="person">摩竭提</name>，此云遍聪慧，以人多 <lb ed="X" n="0010c09"/><lb ed="R088" n="0725a14"/>聪慧名国。阿兰若法，此云最寂静处，是<name role="" type="person">阎浮提</name>最中， <lb ed="X" n="0010c10"/><lb ed="R088" n="0725a15"/>故诸<persName>佛</persName>成道，皆于此也。场是拣秽处，菩提场表治惑， <lb ed="X" n="0010c11"/><lb ed="R088" n="0725a16"/>明示现成<persName>佛</persName>，治众生惑也。始成正觉者，古今情尽为 <lb ed="X" n="0010c12"/><lb ed="R088" n="0725a17"/>始，心无所依为正，理智相应为觉，得如是法，名为成 <lb ed="X" n="0010c13"/><lb ed="R088" n="0725a18"/>也。其地金刚所成，地上有十种宝严者，法身因报得 <lb ed="X" n="0010c14"/><lb ed="R088" n="0725b01"/>金刚地，十波罗蜜成其宝严，以严地也。宝树行列，树 <lb ed="X" n="0010c15"/><lb ed="R088" n="0725b02"/>上有十种严者，覆荫众生行为因报得宝树，以智行 <lb ed="X" n="0010c16"/><lb ed="R088" n="0725b03"/>相彻故，一切严具，树中现像，以方便破暗故，树出光 <lb ed="X" n="0010c17"/><lb ed="R088" n="0725b04"/>明，以愿兴智故，光中雨宝，因果彻故，宝中菩萨如雲 <lb ed="X" n="0010c18"/><lb ed="R088" n="0725b05"/>出现也。宫殿楼阁，充遍十方，而亦十种严者，大悲含 <lb ed="X" n="0010c19"/><lb ed="R088" n="0725b06"/>育以成其宫，大智利生以成其殿，以智观照为楼，知 <lb ed="X" n="0010c20"/><lb ed="R088" n="0725b07"/>根设教为阁，大愿遍周，故充十方，以十波罗蜜随大 <lb ed="X" n="0010c21"/><lb ed="R088" n="0725b08"/>悲生，复成十种依报，而无边菩萨咸集其所也。其师 <lb ed="X" n="0010c22"/><lb ed="R088" n="0725b09"/>子座高廣妙好，亦十种严者，于大众中得无所畏，故 <lb ed="X" n="0010c23"/><lb ed="R088" n="0725b10"/>称狮子；法界以为座因，故无限量；以智随万行，故十 <lb ed="X" n="0010c24"/><lb ed="R088" n="0725b11"/>种具足严座；以因位十地法雲润泽，故座出音，说<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0011a" n="0011a"/> <lb ed="X" n="0011a01"/><lb ed="R088" n="0725b12"/>境界，悦众生也。如是莊严，皆是<persName>如来</persName>大智大愿，任运 <lb ed="X" n="0011a02"/><lb ed="R088" n="0725b13"/>报得，如龙遊雲起，虎啸风生，报感应然，非物能与为 <lb ed="X" n="0011a03"/><lb ed="R088" n="0725b14"/>也。智入三世悉平等者，智能随俗，言入三世；俗体本 <lb ed="X" n="0011a04"/><lb ed="R088" n="0725b15"/>真，故言平等。以总别、同异、成壞六相義赅括，即总而 <lb ed="X" n="0011a05"/><lb ed="R088" n="0725b16"/>全别，即别而全总，即同而俱异，即异而俱同，即成而 <lb ed="X" n="0011a06"/><lb ed="R088" n="0725b17"/>俱壞，即壞而俱成，皆非情计一异、有无等生灭相，故 <lb ed="X" n="0011a07"/><lb ed="R088" n="0725b18"/>以自体无念力大智照之可见。其身充满一切世间 <lb ed="X" n="0011a08"/><lb ed="R088" n="0726a01"/>以下，总明<persName>如来</persName>身、语、智三业依正随用自在也。十<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0011a09"/><lb ed="R088" n="0726a02"/>刹尘菩萨围绕，上首菩萨名普贤者，行与理齐，利生 <lb ed="X" n="0011a10"/><lb ed="R088" n="0726a03"/>皆遍曰普，随缘成德曰贤。次九个菩萨上字同名为 <lb ed="X" n="0011a11"/><lb ed="R088" n="0726a04"/>普者，明此十普之義是一人之普，一一菩萨具十普 <lb ed="X" n="0011a12"/><lb ed="R088" n="0726a05"/>也。下明别者，明一一普贤能遍别故，普義方得成也。 <lb ed="X" n="0011a13"/><lb ed="R088" n="0726a06"/>此十普众是十方<persName>佛</persName>同行之行，更无旧新，如王大路， <lb ed="X" n="0011a14"/><lb ed="R088" n="0726a07"/>其奈不行之何？此十普菩萨是<persName>佛</persName>自普贤行果，<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0011a15"/><lb ed="R088" n="0726a08"/>是正觉之果，<persName>如来</persName>所居华藏净土是<persName>佛</persName>报得依果。一 <lb ed="X" n="0011a16"/><lb ed="R088" n="0726a09"/>切众生以自根性观<persName>佛</persName>三种因果，及<persName>佛</persName>自普贤门而 <lb ed="X" n="0011a17"/><lb ed="R088" n="0726a10"/>生信心。若不如是，从何生信？是故<persName>如来</persName>以此三种因 <lb ed="X" n="0011a18"/><lb ed="R088" n="0726a11"/>果，而令众生信乐修行。海月光大明菩萨直至大自 <lb ed="X" n="0011a19"/><lb ed="R088" n="0726a12"/>在天王，凡四十众，每众主伴十人，总四百人，表<persName>佛</persName>自 <lb ed="X" n="0011a20"/><lb ed="R088" n="0726a13"/>行十住、十行、十迴向、十地中四百个波罗蜜门。以四 <lb ed="X" n="0011a21"/><lb ed="R088" n="0726a14"/>位中四十个波罗蜜门，每一个波罗蜜门自具十波 <lb ed="X" n="0011a22"/><lb ed="R088" n="0726a15"/>罗蜜，故成四百个波罗蜜门。前普贤一众，十人皆具 <lb ed="X" n="0011a23"/><lb ed="R088" n="0726a16"/>十普之德，十人互参，自具十众，十人当百，还表<persName>佛</persName>自 <lb ed="X" n="0011a24"/><lb ed="R088" n="0726a17"/>行等觉位一百个波罗蜜门。以故虽则四十一众，还 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0011b" n="0011b"/> <lb ed="X" n="0011b01"/><lb ed="R088" n="0726a18"/>当五十众，主伴五百人，表<persName>佛</persName>自五位五百个波罗蜜 <lb ed="X" n="0011b02"/><lb ed="R088" n="0726b01"/>门。海月光大明菩萨至大自在天王，都为四十众，通 <lb ed="X" n="0011b03"/><lb ed="R088" n="0726b02"/>十普贤一众，幷菩提树内流光众、<persName>如来</persName>宫殿众、<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0011b04"/><lb ed="R088" n="0726b03"/>座内众、十方诸来菩萨众、菩萨毛孔众、<persName>如来</persName>眉间毫 <lb ed="X" n="0011b05"/><lb ed="R088" n="0726b04"/>中众，都为四十七众。菩提树内众幷宫殿众，前<anchor xml:id="nkr_note_add_0011b0501" n="0011b0501"/><anchor xml:id="beg0011b0501" n="0011b0501"/>已<anchor xml:id="end0011b0501"/>释。 <lb ed="X" n="0011b06"/><lb ed="R088" n="0726b05"/>座内众，明是<persName>如来</persName>往昔自行与古同因彰果众。诸来 <lb ed="X" n="0011b07"/><lb ed="R088" n="0726b06"/>众，是兴供众。毛孔光明众，是法界性起无碍一多同 <lb ed="X" n="0011b08"/><lb ed="R088" n="0726b07"/>异自在大悲无尽不思议众。<persName>如来</persName>眉间毫中众，是示 <lb ed="X" n="0011b09"/><lb ed="R088" n="0726b08"/>果成因生信利生众。此是成<persName>佛</persName>後，以十信心位，乃至 <lb ed="X" n="0011b10"/><lb ed="R088" n="0726b09"/>十住、十行、十迴向、十地、等觉遍法界法门众。擧此自 <lb ed="X" n="0011b11"/><lb ed="R088" n="0726b10"/>修因果，还令学者仿之。</p> <lb ed="X" n="0011b12"/><lb ed="R088" n="0726b11"/><p xml:id="pX05p0011b1201">海月光大明等十菩萨，是<persName>佛</persName>果位中以普贤行入俗 <lb ed="X" n="0011b13"/><lb ed="R088" n="0726b12"/>利生之众，以其行异其名亦异，以普遍别方成普義， <lb ed="X" n="0011b14"/><lb ed="R088" n="0726b13"/>以明十住初心一下，顿乘古法不移旧迹，如大王路 <lb ed="X" n="0011b15"/><lb ed="R088" n="0726b14"/>新旧同行，以此开悟迷流，还令学古一同自法，故寄 <lb ed="X" n="0011b16"/><lb ed="R088" n="0726b15"/>位初发心住，以表初住所行檀波罗蜜中主伴十波 <lb ed="X" n="0011b17"/><lb ed="R088" n="0726b16"/>罗蜜。海月光大明菩萨表檀波罗蜜，以檀波罗蜜为 <lb ed="X" n="0011b18"/><lb ed="R088" n="0726b17"/>主，馀九个菩萨名号为伴，以法施廣济为海，令他淸 <lb ed="X" n="0011b19"/><lb ed="R088" n="0726b18"/>凉为月光，自他普照为大明，故表檀也。雲音海光无 <lb ed="X" n="0011b20"/><lb ed="R088" n="0727a01"/>垢藏菩萨表戒波罗蜜者，性戒大悲普雨法音为雲 <lb ed="X" n="0011b21"/><lb ed="R088" n="0727a02"/>音，性戒如海不宿死屍，而万法总净为海光无垢藏， <lb ed="X" n="0011b22"/><lb ed="R088" n="0727a03"/>故表戒也。功德宝髻智生菩萨表忍波罗蜜者，髻是 <lb ed="X" n="0011b23"/><lb ed="R088" n="0727a04"/>首饰，忍为上首，故宝严其顶，以能忍故是智生也。功 <lb ed="X" n="0011b24"/><lb ed="R088" n="0727a05"/>德自住王大光菩萨表精进波罗蜜者，利生不倦自 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0011c" n="0011c"/> <lb ed="X" n="0011c01"/><lb ed="R088" n="0727a06"/>在如王，普令开晓故大光也。善勇猛莲花髻菩萨表 <lb ed="X" n="0011c02"/><lb ed="R088" n="0727a07"/>禅波罗蜜者，明从凡起信入证之初，一念无思顿超 <lb ed="X" n="0011c03"/><lb ed="R088" n="0727a08"/>诸想，真智冥会是勇猛義，以禅体处世即真，不染寂 <lb ed="X" n="0011c04"/><lb ed="R088" n="0727a09"/>乱为莲花髻也。普智雲日幢菩萨表般若波罗蜜者， <lb ed="X" n="0011c05"/><lb ed="R088" n="0727a10"/>以慧雨法为雲，慧光破暗为日，摧邪显正名为幢也。 <lb ed="X" n="0011c06"/><lb ed="R088" n="0727a11"/>大精进金刚脐菩萨，表第七方便波罗蜜者，大悲坚 <lb ed="X" n="0011c07"/><lb ed="R088" n="0727a12"/>固，入俗无疲，名大精进。壞他坚垢，名金刚。以处智悲 <lb ed="X" n="0011c08"/><lb ed="R088" n="0727a13"/>中际为齐，齐是身之中也。香<g ref="#CB08504">焰</g>光幢菩萨，表第八愿 <lb ed="X" n="0011c09"/><lb ed="R088" n="0727a14"/>波罗蜜者，大愿弘芳为香，以智随愿破惑为光，入邪 <lb ed="X" n="0011c10"/><lb ed="R088" n="0727a15"/>破障为幢。如八住善知识毘目仙人，示作外道，与邪 <lb ed="X" n="0011c11"/><lb ed="R088" n="0727a16"/>同行，破邪师道等是也。大明德深美音菩萨，表第九 <lb ed="X" n="0011c12"/><lb ed="R088" n="0727a17"/>力波罗蜜者，以法师位善说法，故以为名也。大福光 <lb ed="X" n="0011c13"/><lb ed="R088" n="0727a18"/>智生菩萨者，明此是智波罗蜜也。此十菩萨名，明初 <lb ed="X" n="0011c14"/><lb ed="R088" n="0727b01"/>住中，以此十法治染净，成法身悲智之门。计此修治， <lb ed="X" n="0011c15"/><lb ed="R088" n="0727b02"/>法合一法。今说诸波罗蜜，各各不同。明于一法上，以 <lb ed="X" n="0011c16"/><lb ed="R088" n="0727b03"/>十法修治，惯习增明，以成其一。其法不離旧行，时亦 <lb ed="X" n="0011c17"/><lb ed="R088" n="0727b04"/>不移旧时。时无性故，三世无去来故。但于一法上，具 <lb ed="X" n="0011c18"/><lb ed="R088" n="0727b05"/>十法行门体用。但于一法上，修行生熟处分，一住二 <lb ed="X" n="0011c19"/><lb ed="R088" n="0727b06"/>住。<anchor xml:id="nkr_note_add_0011c1901" n="0011c1901"/><anchor xml:id="beg0011c1901" n="0011c1901"/>但<anchor xml:id="end0011c1901"/>于一法上，会悲智愿行，生熟浅深不同。随不同 <lb ed="X" n="0011c20"/><lb ed="R088" n="0727b07"/>处，分其地位差别。以六相義，圆通可知，非是法之异 <lb ed="X" n="0011c21"/><lb ed="R088" n="0727b08"/>也。此下诸神王天众，皆以自一为主，馀九为伴。一一 <lb ed="X" n="0011c22"/><lb ed="R088" n="0727b09"/>名義，随位配列。</p> <lb ed="X" n="0011c23"/><lb ed="R088" n="0727b10"/><p xml:id="pX05p0011c2301">妙色那罗延等十执金刚神，表第二治地住法门主 <lb ed="X" n="0011c24"/><lb ed="R088" n="0727b11"/>戒波罗蜜中十波罗蜜，以戒防护为执，戒体不壞为 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0012a" n="0012a"/> <lb ed="X" n="0012a01"/><lb ed="R088" n="0727b12"/>金刚，以性齐诸<persName>佛</persName>智同真理，随普贤行处世护持，自 <lb ed="X" n="0012a02"/><lb ed="R088" n="0727b13"/>心合理其智自神，不思不为而通万有曰神，非鬼神 <lb ed="X" n="0012a03"/><lb ed="R088" n="0727b14"/>之神也。妙色那罗延神，表戒波罗蜜中檀波罗蜜门 <lb ed="X" n="0012a04"/><lb ed="R088" n="0727b15"/>者，以性戒成檀感招妙色那罗延是不壞義，以性戒 <lb ed="X" n="0012a05"/><lb ed="R088" n="0727b16"/>破惑得不壞身也。日轮速疾幢神，表戒中戒者，戒光 <lb ed="X" n="0012a06"/><lb ed="R088" n="0727b17"/>无缺名日轮，见者应真名速疾，自他惑尽为幢，心无 <lb ed="X" n="0012a07"/><lb ed="R088" n="0727b18"/>异念为执，性不可破为金刚，称真自在名之为神。须 <lb ed="X" n="0012a08"/><lb ed="R088" n="0728a01"/>弥华光神，表戒中忍行，以法忍高勝为须弥，以忍严 <lb ed="X" n="0012a09"/><lb ed="R088" n="0728a02"/>行人见皆悦为华，观者破慢为光。馀七神義以次配 <lb ed="X" n="0012a10"/><lb ed="R088" n="0728a03"/>知。此是第二治地住中十住主伴十波罗蜜门。</p> <lb ed="X" n="0012a11"/><lb ed="R088" n="0728a04"/><p xml:id="pX05p0012a1101">华髻莊严等十身众神，表第三修行住法门主忍波 <lb ed="X" n="0012a12"/><lb ed="R088" n="0728a05"/>罗蜜中十波罗蜜。如歎德云：皆于往昔承事供养一 <lb ed="X" n="0012a13"/><lb ed="R088" n="0728a06"/>切诸<persName>佛</persName>，<anchor xml:id="nkr_note_add_0012a1301" n="0012a1301"/><anchor xml:id="beg0012a1301" n="0012a1301"/>已<anchor xml:id="end0012a1301"/>成诸<persName>佛</persName>何藉供养？明以众多身雲：众多严 <lb ed="X" n="0012a14"/><lb ed="R088" n="0728a07"/>具于一切时供养一切众生令其成<persName>佛</persName>，为众生与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0012a15"/><lb ed="R088" n="0728a08"/>体无有二。是调忍義，是身众義故。华髻莊严神表忍 <lb ed="X" n="0012a16"/><lb ed="R088" n="0728a09"/>中之檀，以忍最勝报得顶严也。光照十方神表忍中 <lb ed="X" n="0012a17"/><lb ed="R088" n="0728a10"/>戒者，以忍为戒体，法忍戒光令众喜悦为光照也。海 <lb ed="X" n="0012a18"/><lb ed="R088" n="0728a11"/>音调伏神表忍中忍者，闻诸善恶毁赞多如潮音不 <lb ed="X" n="0012a19"/><lb ed="R088" n="0728a12"/>生忧喜，又自以声如潮教化令无失时，是调忍義也。 <lb ed="X" n="0012a20"/><lb ed="R088" n="0728a13"/>馀七神義以次配知。</p> <lb ed="X" n="0012a21"/><lb ed="R088" n="0728a14"/><p xml:id="pX05p0012a2101">宝印手等十足行神，表第四生贵住法门主精进波 <lb ed="X" n="0012a22"/><lb ed="R088" n="0728a15"/>罗蜜中十波罗蜜，以智随精进满足众行为足行神。 <lb ed="X" n="0012a23"/><lb ed="R088" n="0728a16"/>宝印手神，表精进中檀者，明以法宝智印行精进行 <lb ed="X" n="0012a24"/><lb ed="R088" n="0728a17"/>引接众生，手是引接義。莲花光神，表精进中戒者，居 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0012b" n="0012b"/> <lb ed="X" n="0012b01"/><lb ed="R088" n="0728a18"/>生死海如莲不染，见者发心名为光也。精净华髻神， <lb ed="X" n="0012b02"/><lb ed="R088" n="0728b01"/>以法忍无垢为淸净，又得顶严，以忍是华<g ref="#CB13059">鬘</g>義，故表 <lb ed="X" n="0012b03"/><lb ed="R088" n="0728b02"/>忍也。摄诸善见神，表精进中精进者，常摄诸根不令 <lb ed="X" n="0012b04"/><lb ed="R088" n="0728b03"/>起见，即无见不善是精进也。馀六神義以次配知。</p> <lb ed="X" n="0012b05"/><lb ed="R088" n="0728b04"/><p xml:id="pX05p0012b0501">净莊严幢等十道场神，表第五具足方便住中十波 <lb ed="X" n="0012b06"/><lb ed="R088" n="0728b05"/>罗蜜，以禅波罗蜜为体。道场是除蕴秽義，以禅能治 <lb ed="X" n="0012b07"/><lb ed="R088" n="0728b06"/>蕴如世间场，为明禅定净六七识之取染，显般若能 <lb ed="X" n="0012b08"/><lb ed="R088" n="0728b07"/>开妙慧，拣择理智体之本实，故禅以为场体，般若以 <lb ed="X" n="0012b09"/><lb ed="R088" n="0728b08"/>为人功，普贤万行以为<g ref="#CB00501">驮</g>，运至法界普光大都一切 <lb ed="X" n="0012b10"/><lb ed="R088" n="0728b09"/>种智藏中。此中十神，一神为一波罗蜜，为自益益人 <lb ed="X" n="0012b11"/><lb ed="R088" n="0728b10"/>之行，其義以次配。</p> <lb ed="X" n="0012b12"/><lb ed="R088" n="0728b11"/><p xml:id="pX05p0012b1201">宝峰光曜等十主城神，表第六正心住中十波罗蜜 <lb ed="X" n="0012b13"/><lb ed="R088" n="0728b12"/>以般若为体，以空慧自在守护心城为主城神。十住 <lb ed="X" n="0012b14"/><lb ed="R088" n="0728b13"/>品正心住经云：此菩萨闻十种法，心定不动。是申明 <lb ed="X" n="0012b15"/><lb ed="R088" n="0728b14"/>城義。善财参第六住知识海幢比丘，见其端居寂默， <lb ed="X" n="0012b16"/><lb ed="R088" n="0728b15"/>出入息尽，是证此城義也。宝峰光曜神，表般若中檀 <lb ed="X" n="0012b17"/><lb ed="R088" n="0728b16"/>者以法空慧至相尽处为宝峰，以无性妙慧廣施含 <lb ed="X" n="0012b18"/><lb ed="R088" n="0728b17"/>生是光曜也。馀九神以次配释，略知法则。如道场神、 <lb ed="X" n="0012b19"/><lb ed="R088" n="0728b18"/>主城、主地等神，总是女神，为明慈悲故，而实体中无 <lb ed="X" n="0012b20"/><lb ed="R088" n="0729a01"/>男非女，俱随事示现。</p> <lb ed="X" n="0012b21"/><lb ed="R088" n="0729a02"/><p xml:id="pX05p0012b2101"><name role="" type="person">普德</name>净华等十主地神，表第七不退住中十波罗蜜， <lb ed="X" n="0012b22"/><lb ed="R088" n="0729a03"/>以方便波罗蜜为体，以大悲生育万有性无退动为 <lb ed="X" n="0012b23"/><lb ed="R088" n="0729a04"/>主地神。</p> <lb ed="X" n="0012b24"/><lb ed="R088" n="0729a05"/><p xml:id="pX05p0012b2401">宝峰开花等十主山神，表第八童真住愿波罗蜜中。 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0012c" n="0012c"/> <lb ed="X" n="0012c01"/><lb ed="R088" n="0729a06"/>十波罗蜜以第八无功智不动为山，应真自在为神。</p> <lb ed="X" n="0012c02"/><lb ed="R088" n="0729a07"/><p xml:id="pX05p0012c0201">佈花如雲等十主林神，表第九法王子住主力波罗 <lb ed="X" n="0012c03"/><lb ed="R088" n="0729a08"/>蜜，明说法如林，廣多覆荫，故是法师位也。</p> <lb ed="X" n="0012c04"/><lb ed="R088" n="0729a09"/><p xml:id="pX05p0012c0401">吉祥等十主药神明第十。灌顶住主智波罗蜜，于中 <lb ed="X" n="0012c05"/><lb ed="R088" n="0729a10"/>十神，主智波罗蜜中十波罗蜜，以智能知根，与法药 <lb ed="X" n="0012c06"/><lb ed="R088" n="0729a11"/>为神。<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c0601" n="0012c0601"/><anchor xml:id="beg0012c0601" n="0012c0601"/>已<anchor xml:id="end0012c0601"/>上十众百人，寄同神位，表<persName>佛</persName>自行十住一百 <lb ed="X" n="0012c07"/><lb ed="R088" n="0729a12"/>个波罗蜜门。</p> <lb ed="X" n="0012c08"/><lb ed="R088" n="0729a13"/><p xml:id="pX05p0012c0801">柔软勝味等十主稼神，表第一欢<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c0801" n="0012c0801"/><anchor xml:id="beg0012c0801" n="0012c0801"/>喜<anchor xml:id="end0012c0801"/>行。檀波罗蜜中 <lb ed="X" n="0012c09"/><lb ed="R088" n="0729a14"/>十波罗蜜，如世间禾稼为资粮，长养色身。<persName>佛</persName>法即以 <lb ed="X" n="0012c10"/><lb ed="R088" n="0729a15"/>十波罗蜜行为资粮，长养法身，令习气渐微出世，悲 <lb ed="X" n="0012c11"/><lb ed="R088" n="0729a16"/>智习气惯使成辨。三乘说十信、十住、十行、十迴向为 <lb ed="X" n="0012c12"/><lb ed="R088" n="0729a17"/>道前资粮，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c1201" n="0012c1201"/><anchor xml:id="beg0012c1201" n="0012c1201"/>已<anchor xml:id="end0012c1201"/>上为见道加行，以初地始见道犹 <lb ed="X" n="0012c13"/><lb ed="R088" n="0729a18"/>未明了。此经十信中全信自心，与<persName>佛</persName>无异。十住初心 <lb ed="X" n="0012c14"/><lb ed="R088" n="0729b01"/>以方便三昧见道，初住<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c1401" n="0012c1401"/><anchor xml:id="beg0012c1401" n="0012c1401"/>已<anchor xml:id="end0012c1401"/>上诸住总为见道之位。十 <lb ed="X" n="0012c15"/><lb ed="R088" n="0729b02"/>行、十迴向、十地总为加行，总为资粮。为资粮加行与 <lb ed="X" n="0012c16"/><lb ed="R088" n="0729b03"/><persName>佛</persName>因果同进，故以普贤行用资悲愿成满，以初住所 <lb ed="X" n="0012c17"/><lb ed="R088" n="0729b04"/>见法身理智性果用资普贤行，不属人天有为。故五 <lb ed="X" n="0012c18"/><lb ed="R088" n="0729b05"/>位进修法身理智性果幷普贤行，于一真法界中互 <lb ed="X" n="0012c19"/><lb ed="R088" n="0729b06"/>为资粮，废一即二不成。为以理智<persName>佛</persName>果严行，以行严 <lb ed="X" n="0012c20"/><lb ed="R088" n="0729b07"/>果如黄瓜果华同出，花果相资名<persName>佛</persName>花严也。</p> <lb ed="X" n="0012c21"/><lb ed="R088" n="0729b08"/><p xml:id="pX05p0012c2101">普发迅流等十主河神，表第二饶益行戒波罗蜜中 <lb ed="X" n="0012c22"/><lb ed="R088" n="0729b09"/>十波罗蜜。善财饶益行知识，释天童子于河渚中聚 <lb ed="X" n="0012c23"/><lb ed="R088" n="0729b10"/>沙，以術利人，为行明戒体。此以河神为戒体，前後相 <lb ed="X" n="0012c24"/><lb ed="R088" n="0729b11"/>似。普发迅流，明应一乘之种。普洁泉<g ref="#CB00589">涧</g>主河神，明应 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0013a" n="0013a"/> <lb ed="X" n="0013a01"/><lb ed="R088" n="0729b12"/>三乘及人天等善法以为戒体，是普洁義。若不如是 <lb ed="X" n="0013a02"/><lb ed="R088" n="0729b13"/>行，行不满。</p> <lb ed="X" n="0013a03"/><lb ed="R088" n="0729b14"/><p xml:id="pX05p0013a0301">出现宝光等十主海神，表第三无违逆行。忍行中十 <lb ed="X" n="0013a04"/><lb ed="R088" n="0729b15"/>波罗蜜，以法性大悲以为忍体，如海处其下流，能容 <lb ed="X" n="0013a05"/><lb ed="R088" n="0729b16"/>一切无明高慢生死之流，皆为法流而无妨碍，为无 <lb ed="X" n="0013a06"/><lb ed="R088" n="0729b17"/>违逆行。</p> <lb ed="X" n="0013a07"/><lb ed="R088" n="0729b18"/><p xml:id="pX05p0013a0701">普兴雲幢等十主水神，表第四无屈挠行。精进行中 <lb ed="X" n="0013a08"/><lb ed="R088" n="0730a01"/>十波罗蜜，以法性之水常勤精进，知根而益无屈其 <lb ed="X" n="0013a09"/><lb ed="R088" n="0730a02"/>心，如水含润随物而益，各得其所而无挠也。</p> <lb ed="X" n="0013a10"/><lb ed="R088" n="0730a03"/><p xml:id="pX05p0013a1001">普光<g ref="#CB08504">焰</g>藏等十主火神，表第五无痴乱行禅波罗蜜 <lb ed="X" n="0013a11"/><lb ed="R088" n="0730a04"/>中十波罗蜜。以即寂而恒照，即事而恒理，悲智照用 <lb ed="X" n="0013a12"/><lb ed="R088" n="0730a05"/>而无碍，故火神为定体。火在天为日，在人为心，在方 <lb ed="X" n="0013a13"/><lb ed="R088" n="0730a06"/>为南，为离。神在法为虚无，为中道，为正，为智照万有。 <lb ed="X" n="0013a14"/><lb ed="R088" n="0730a07"/>善财南行，为若此也。</p> <lb ed="X" n="0013a15"/><lb ed="R088" n="0730a08"/><p xml:id="pX05p0013a1501">无碍光明等十主风神表第六。善现！行般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0013a16"/><lb ed="R088" n="0730a09"/>中十波罗蜜风，即辰巳之间巽神，为言说，为教令。易 <lb ed="X" n="0013a17"/><lb ed="R088" n="0730a10"/>巽上坤下为观，曰：风行地上，可以观象。大人设政教 <lb ed="X" n="0013a18"/><lb ed="R088" n="0730a11"/>而天下从之，明第六波罗蜜智慧功成。善现！言教，教 <lb ed="X" n="0013a19"/><lb ed="R088" n="0730a12"/>化众生。又上値角宿为天门，主僧尼斋戒法则。象以 <lb ed="X" n="0013a20"/><lb ed="R088" n="0730a13"/>口为天门，吐纳风气，施教成化，故以智为风神。方者， <lb ed="X" n="0013a21"/><lb ed="R088" n="0730a14"/>法也。大象无方，取其法耳。</p> <lb ed="X" n="0013a22"/><lb ed="R088" n="0730a15"/><p xml:id="pX05p0013a2201">净光普照等十主空神，表第七无著。行方便波罗蜜 <lb ed="X" n="0013a23"/><lb ed="R088" n="0730a16"/>中，十波罗蜜一切法空，能生大悲方便，摄化众生而 <lb ed="X" n="0013a24"/><lb ed="R088" n="0730a17"/>无所著，故主空神表方便也。</p> <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0013b" n="0013b"/> <lb ed="X" n="0013b01"/><lb ed="R088" n="0730a18"/><p xml:id="pX05p0013b0101">遍住一切等十主方神，表第八难得行中十波罗蜜， <lb ed="X" n="0013b02"/><lb ed="R088" n="0730b01"/>以愿波罗蜜为主，为智用无功，其功难成，故以愿防 <lb ed="X" n="0013b03"/><lb ed="R088" n="0730b02"/>之，念其本愿，引智起行，令行周遍，不住涅槃，不住生 <lb ed="X" n="0013b04"/><lb ed="R088" n="0730b03"/>死，以第八无功智成，圆摄十方之法，饶益众生。</p> <lb ed="X" n="0013b05"/><lb ed="R088" n="0730b04"/><p xml:id="pX05p0013b0501"><name role="" type="person">普德</name>净光等十主夜神，表第九善法行中十波罗蜜， <lb ed="X" n="0013b06"/><lb ed="R088" n="0730b05"/>以力波罗蜜为主，明法力<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b0601" n="0013b0601"/><anchor xml:id="beg0013b0601" n="0013b0601"/>已<anchor xml:id="end0013b0601"/>成，法王功办，常处生死， <lb ed="X" n="0013b07"/><lb ed="R088" n="0730b06"/>长夜以法照明世间。</p> <lb ed="X" n="0013b08"/><lb ed="R088" n="0730b07"/><p xml:id="pX05p0013b0801">示现宫殿等十主昼神，表第十真实行所行智波罗 <lb ed="X" n="0013b09"/><lb ed="R088" n="0730b08"/>蜜中十波罗蜜，智日恒明为昼，智无为而应万有为 <lb ed="X" n="0013b10"/><lb ed="R088" n="0730b09"/>神。示现宫殿神，表智中檀者，以悲宫智殿成就众生， <lb ed="X" n="0013b11"/><lb ed="R088" n="0730b10"/>悲智空殿辗转相益也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b1101" n="0013b1101"/><anchor xml:id="beg0013b1101" n="0013b1101"/>已<anchor xml:id="end0013b1101"/>上十众百人，表<persName>佛</persName>十行一 <lb ed="X" n="0013b12"/><lb ed="R088" n="0730b11"/>百个波罗蜜门。</p> <lb ed="X" n="0013b13"/><lb ed="R088" n="0730b12"/><p xml:id="pX05p0013b1301">罗睺等十阿修罗王，表第一救护一切众生，離众生 <lb ed="X" n="0013b14"/><lb ed="R088" n="0730b13"/>相，迴向檀波罗蜜中。十波罗蜜阿修罗，释为非天。虽 <lb ed="X" n="0013b15"/><lb ed="R088" n="0730b14"/>亦天趣所摄，为多谄诈，无天妙乐。又处大海，而海水 <lb ed="X" n="0013b16"/><lb ed="R088" n="0730b15"/>不没，像菩萨大悲方便，有如谄诈。虽入生死，而无人 <lb ed="X" n="0013b17"/><lb ed="R088" n="0730b16"/>天五欲之乐；虽出世间，而无涅槃寂灭之乐。涅槃生 <lb ed="X" n="0013b18"/><lb ed="R088" n="0730b17"/>死，不住不没，咸得自在，名为王也。罗睺，此云障，明其 <lb ed="X" n="0013b19"/><lb ed="R088" n="0730b18"/>手能障日月之明。毘摩质多，此云响高，以与天帝战 <lb ed="X" n="0013b20"/><lb ed="R088" n="0731a01"/>时，扬声大叫，能震山嶽为名。此修罗表檀中戒者，明 <lb ed="X" n="0013b21"/><lb ed="R088" n="0731a02"/>以大悲大愿音声，誓度三界六道，故悲愿为戒体也。</p> <lb ed="X" n="0013b22"/><lb ed="R088" n="0731a03"/><p xml:id="pX05p0013b2201">大速疾力等十迦楼罗王，表第二不壞迴向戒波罗 <lb ed="X" n="0013b23"/><lb ed="R088" n="0731a04"/>蜜中十波罗蜜。迦楼罗即金翅鸟，两翼相去三百三 <lb ed="X" n="0013b24"/><lb ed="R088" n="0731a05"/>十六万里，于大海上，以淸净目观命尽之龙，以翼簸 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0013c" n="0013c"/> <lb ed="X" n="0013c01"/><lb ed="R088" n="0731a06"/>水两闢而搏取之，显菩萨常于生死海上，以法空淸 <lb ed="X" n="0013c02"/><lb ed="R088" n="0731a07"/>净智眼，观有根熟众生，而以止观两翼，搏置自性淸 <lb ed="X" n="0013c03"/><lb ed="R088" n="0731a08"/>净涅槃之岸。以海不宿死屍，明大悲大智性戒，不宿 <lb ed="X" n="0013c04"/><lb ed="R088" n="0731a09"/>人天三乘染净二见死屍，如金翅簸海，波未合时，取 <lb ed="X" n="0013c05"/><lb ed="R088" n="0731a10"/>龙而出，为速疾力也。</p> <lb ed="X" n="0013c06"/><lb ed="R088" n="0731a11"/><p xml:id="pX05p0013c0601">善慧光明天等十紧那罗王，表第三等一切诸<persName>佛</persName>回 <lb ed="X" n="0013c07"/><lb ed="R088" n="0731a12"/>向忍波罗蜜中十波罗蜜。紧那罗，此云疑神，似人而 <lb ed="X" n="0013c08"/><lb ed="R088" n="0731a13"/>顶有角，口似牛，人见疑之象，以法忍力生于六道，同 <lb ed="X" n="0013c09"/><lb ed="R088" n="0731a14"/>行利生，似凡而智如<persName>佛</persName>，似圣而行同凡，故表为疑神 <lb ed="X" n="0013c10"/><lb ed="R088" n="0731a15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0013c11"/><lb ed="R088" n="0731a16"/><p xml:id="pX05p0013c1101">善慧等十摩睺罗伽王，表第四、至一切处迴向精进 <lb ed="X" n="0013c12"/><lb ed="R088" n="0731a17"/>波罗蜜中十波罗蜜。摩睺罗伽，此云大蟒，亦云<g ref="#CB05577">胸</g>腹 <lb ed="X" n="0013c13"/><lb ed="R088" n="0731a18"/>行，是守护伽蓝神象，精进四生六道，无处不入，利人 <lb ed="X" n="0013c14"/><lb ed="R088" n="0731b01"/>匍匐，離慢谦敬，是菩萨事也。</p> <lb ed="X" n="0013c15"/><lb ed="R088" n="0731b02"/><p xml:id="pX05p0013c1501">毘沙门等十夜叉王，表第五无尽功德藏，迴向禅波 <lb ed="X" n="0013c16"/><lb ed="R088" n="0731b03"/>罗蜜中十波罗蜜。夜叉，此云苦活，亦云伺察。毘沙门 <lb ed="X" n="0013c17"/><lb ed="R088" n="0731b04"/>天王领夜叉众，在<name role="" type="person">须弥山</name>北面，象以禅定夜叉伺察 <lb ed="X" n="0013c18"/><lb ed="R088" n="0731b05"/>守护一切众生苦活之心，令不妄起，得大功德藏也。</p> <lb ed="X" n="0013c19"/><lb ed="R088" n="0731b06"/><p xml:id="pX05p0013c1901">毘楼博叉等十龙王，表第六、随顺坚固迴向般若波 <lb ed="X" n="0013c20"/><lb ed="R088" n="0731b07"/>罗蜜中十波罗蜜。毘楼<name role="" type="person">博叉天王</name>，领龙众住<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0013c21"/><lb ed="R088" n="0731b08"/>西。毘楼博叉，此云种种眼象，以般若种种空慧莊严 <lb ed="X" n="0013c22"/><lb ed="R088" n="0731b09"/>诸见，令见无著，如龙遊空，隐显自在，降雨润物，表空 <lb ed="X" n="0013c23"/><lb ed="R088" n="0731b10"/>慧有无自在，雨法益生。龙有五种：善住龙王为一切 <lb ed="X" n="0013c24"/><lb ed="R088" n="0731b11"/>象形龙主，<name role="" type="person">难陀龙王</name>为一切蛇形龙王，无热恼龙王 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0014a" n="0014a"/> <lb ed="X" n="0014a01"/><lb ed="R088" n="0731b12"/>为一切马形龙主，婆楼那龙王为一切鱼形龙主，摩 <lb ed="X" n="0014a02"/><lb ed="R088" n="0731b13"/>那龙王为一切蛤蟆形龙主。诸龙皆能变形，唯初生 <lb ed="X" n="0014a03"/><lb ed="R088" n="0731b14"/>时、睡时、嗔时、行欲时不能变形。诸龙皆有金翅鸟怖， <lb ed="X" n="0014a04"/><lb ed="R088" n="0731b15"/>热沙堕头怖，风吹宝衣露身生苦，唯无热恼龙王不 <lb ed="X" n="0014a05"/><lb ed="R088" n="0731b16"/>以蛇形行欲。又无上三种患，因以名之。此约三乘所 <lb ed="X" n="0014a06"/><lb ed="R088" n="0731b17"/>说。今此一乘中龙王，其德幷是入不思议乘<persName>佛</persName>果位 <lb ed="X" n="0014a07"/><lb ed="R088" n="0731b18"/>中菩萨，为化众生，遍于诸道，普现其身，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0014001" n="0014001"/>令于此会贺 <lb ed="X" n="0014a08"/><lb ed="R088" n="0732a01"/><persName>佛</persName>出兴，酬其本缘，寄位表法。娑竭罗，此云海，表大悲 <lb ed="X" n="0014a09"/><lb ed="R088" n="0732a02"/>入生死海。德叉迦，此云能害，以其嗔时嘘视人畜，皆 <lb ed="X" n="0014a10"/><lb ed="R088" n="0732a03"/>致命终。亦云多舌，表般若善说多法，害诸烦恼。</p> <lb ed="X" n="0014a11"/><lb ed="R088" n="0732a04"/><p xml:id="pX05p0014a1101">增长等十鸠槃荼王，表第七随顺一切众生迴向方 <lb ed="X" n="0014a12"/><lb ed="R088" n="0732a05"/>便中十波罗蜜。鸠槃荼是啖精气鬼，亦名冬瓜鬼。以 <lb ed="X" n="0014a13"/><lb ed="R088" n="0732a06"/>其阴囊大如冬瓜，行则擎置肩上，坐则踞之。增长天 <lb ed="X" n="0014a14"/><lb ed="R088" n="0732a07"/>王领之，住<name role="" type="person">须弥山</name>南。以其贪求食啖，表菩萨尽与随 <lb ed="X" n="0014a15"/><lb ed="R088" n="0732a08"/>行，断一切贪求也。</p> <lb ed="X" n="0014a16"/><lb ed="R088" n="0732a09"/><p xml:id="pX05p0014a1601">持国等十犍闼婆王，表第八真如相迴向愿波罗蜜 <lb ed="X" n="0014a17"/><lb ed="R088" n="0732a10"/>中十波罗蜜。犍闼婆，此云寻香，有香气处作娱乐以 <lb ed="X" n="0014a18"/><lb ed="R088" n="0732a11"/>求其食。持国天王领之，住<name role="" type="person">须弥山</name>东象，以真如法界 <lb ed="X" n="0014a19"/><lb ed="R088" n="0732a12"/>五分法身无染之香，恒愿娱乐众生，令其爱乐。</p> <lb ed="X" n="0014a20"/><lb ed="R088" n="0732a13"/><p xml:id="pX05p0014a2001">月天子，表第九无缚无著解脱迴向力波罗蜜，以性 <lb ed="X" n="0014a21"/><lb ed="R088" n="0732a14"/>空慧力照烛众生，净烦恼热令得淸凉，故托事于月， <lb ed="X" n="0014a22"/><lb ed="R088" n="0732a15"/>十个月无以次配義。</p> <lb ed="X" n="0014a23"/><lb ed="R088" n="0732a16"/><p xml:id="pX05p0014a2301">日天子，表第十法界无量迴向主智波罗蜜。如日处 <lb ed="X" n="0014a24"/><lb ed="R088" n="0732a17"/>空，照临万有，其位在上，其功益下。象此位，其智甚高， <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0014b" n="0014b"/> <lb ed="X" n="0014b01"/><lb ed="R088" n="0732a18"/>其行弥下，人天神鬼，外道邪行，畜牲地狱，尽同其行。 <lb ed="X" n="0014b02"/><lb ed="R088" n="0732b01"/>如日月，其形在上，其功在下，善恶俱照。十日天子，以 <lb ed="X" n="0014b03"/><lb ed="R088" n="0732b02"/>次配智中十波罗蜜。长阿含经云：月上有城，正方一 <lb ed="X" n="0014b04"/><lb ed="R088" n="0732b03"/>千九百六十里，二分天金，一分琉璃，作遥看，似圆天 <lb ed="X" n="0014b05"/><lb ed="R088" n="0732b04"/>子五百岁，子孙相袭一劫，日月相近，光影相映，即有 <lb ed="X" n="0014b06"/><lb ed="R088" n="0732b05"/>亏盈。日廣五十由旬，其城正方二千四十里，纯金所 <lb ed="X" n="0014b07"/><lb ed="R088" n="0732b06"/>成，寿命子孙同月，以风持故，绕<name role="" type="person">须弥山</name>，总是四天王 <lb ed="X" n="0014b08"/><lb ed="R088" n="0732b07"/>摄。<anchor xml:id="nkr_note_add_0014b0801" n="0014b0801"/><anchor xml:id="beg0014b0801" n="0014b0801"/>已<anchor xml:id="end0014b0801"/>上十众，表<persName>佛</persName>自行十迴向一百个波罗蜜门。</p> <lb ed="X" n="0014b09"/><lb ed="R088" n="0732b08"/><p xml:id="pX05p0014b0901">释迦因陀罗等十<name role="" type="person">忉利天</name>王，表初欢喜地檀波罗蜜 <lb ed="X" n="0014b10"/><lb ed="R088" n="0732b09"/>中十波罗蜜。忉利，此云三十三。此天在<name role="" type="person">须弥山</name>顶，其 <lb ed="X" n="0014b11"/><lb ed="R088" n="0732b10"/>顶四埵，各八辅天，幷<name role="" type="person">帝释天</name>主为三十三。此天身长 <lb ed="X" n="0014b12"/><lb ed="R088" n="0732b11"/>一由旬，衣长倍之，而重六铢，寿一千岁，一日一夜当 <lb ed="X" n="0014b13"/><lb ed="R088" n="0732b12"/>人间百年。三十日为月，十二月为岁。帝释亦名释提 <lb ed="X" n="0014b14"/><lb ed="R088" n="0732b13"/>桓，亦名憍尸迦，亦名释迦因陀罗。此天在山顶相尽 <lb ed="X" n="0014b15"/><lb ed="R088" n="0732b14"/>处，明从前位习气之有为。陞此初地法空之际，一分 <lb ed="X" n="0014b16"/><lb ed="R088" n="0732b15"/>习气尽，故寄表此天。如十住、十行，寄表如神，十迴向 <lb ed="X" n="0014b17"/><lb ed="R088" n="0732b16"/>如王，此十地如天，明其进修渐渐，惯习殊勝。以六相、 <lb ed="X" n="0014b18"/><lb ed="R088" n="0732b17"/>十玄门该之，总是一刹那中同异，不可作情计也。</p> <lb ed="X" n="0014b19"/><lb ed="R088" n="0732b18"/><p xml:id="pX05p0014b1901">善时分等十须<name role="" type="person">夜摩天</name>王，表第二離垢地。夜摩，此云 <lb ed="X" n="0014b20"/><lb ed="R088" n="0733a01"/>时分，以依空而居，无日月，天光自相照，不分尽夜，但 <lb ed="X" n="0014b21"/><lb ed="R088" n="0733a02"/>莲花开合，知昼夜时分。天身长二由旬，衣长四由旬， <lb ed="X" n="0014b22"/><lb ed="R088" n="0733a03"/>重三铢，寿二千岁，日月岁数与忉利倍。此众十天，表 <lb ed="X" n="0014b23"/><lb ed="R088" n="0733a04"/>戒中十波罗蜜。以上上十善戒，治欲界现行粗惑习 <lb ed="X" n="0014b24"/><lb ed="R088" n="0733a05"/>气。三地修九次第定，方无三界烦恼，生<persName>如来</persName>家，同如 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0014c" n="0014c"/> <lb ed="X" n="0014c01"/><lb ed="R088" n="0733a06"/>来性。</p> <lb ed="X" n="0014c02"/><lb ed="R088" n="0733a07"/><p xml:id="pX05p0014c0201">知足等十<name role="" type="person">兜率陀天</name>王，表第三发光地忍中十波罗 <lb ed="X" n="0014c03"/><lb ed="R088" n="0733a08"/>蜜。兜率此云知足，身长四由旬，衣长八由旬，寿四千 <lb ed="X" n="0014c04"/><lb ed="R088" n="0733a09"/>岁，日月岁数与夜摩倍。最後身菩萨于此教化此地， <lb ed="X" n="0014c05"/><lb ed="R088" n="0733a10"/>以修九次第定，得出三界作炼金，不失铢两。喩明以 <lb ed="X" n="0014c06"/><lb ed="R088" n="0733a11"/>九次第定炼之，以法眼观之，以行加之，无亏本法，但 <lb ed="X" n="0014c07"/><lb ed="R088" n="0733a12"/>转明净。</p> <lb ed="X" n="0014c08"/><lb ed="R088" n="0733a13"/><p xml:id="pX05p0014c0801">善变化等十化乐天王，表第四<g ref="#CB08504">焰</g>慧地。十波罗蜜以 <lb ed="X" n="0014c09"/><lb ed="R088" n="0733a14"/>精进为体，此天常以变化，以自悦乐表此位。以三十 <lb ed="X" n="0014c10"/><lb ed="R088" n="0733a15"/>七助道法门，莊严慧业，对治三界邪见等障，炼磨心 <lb ed="X" n="0014c11"/><lb ed="R088" n="0733a16"/>地，令更明净，用化众生，以为自乐，为<g ref="#CB08504">焰</g>慧也。</p> <lb ed="X" n="0014c12"/><lb ed="R088" n="0733a17"/><p xml:id="pX05p0014c1201">得自在等十<name role="" type="person">他化天</name>王，表第五难勝地。此天依他起 <lb ed="X" n="0014c13"/><lb ed="R088" n="0733a18"/>化以为<anchor xml:id="nkr_note_add_0014c1301" n="0014c1301"/><anchor xml:id="beg0014c1301" n="0014c1301"/>己<anchor xml:id="end0014c1301"/>乐，在欲界顶魔王住处，明菩萨欲境难超。 <lb ed="X" n="0014c14"/><lb ed="R088" n="0733b01"/>五地以来五欲境界未全自在，但为观照诸波罗蜜 <lb ed="X" n="0014c15"/><lb ed="R088" n="0733b02"/>修行力故不没其中，未同八地无功法流自在，故以 <lb ed="X" n="0014c16"/><lb ed="R088" n="0733b03"/>禅定为体修十谛观，治三界染净惑障馀习，得工巧 <lb ed="X" n="0014c17"/><lb ed="R088" n="0733b04"/>明门，教化众生令他得乐以为<anchor xml:id="nkr_note_add_0014c1701" n="0014c1701"/><anchor xml:id="beg0014c1701" n="0014c1701"/>己<anchor xml:id="end0014c1701"/>乐，若不尔者是魔 <lb ed="X" n="0014c18"/><lb ed="R088" n="0733b05"/>眷属。此天身长十六由旬，衣长三十二由旬，寿命日 <lb ed="X" n="0014c19"/><lb ed="R088" n="0733b06"/>月岁数悉与前倍。</p> <lb ed="X" n="0014c20"/><lb ed="R088" n="0733b07"/><p xml:id="pX05p0014c2001">尸弃等十大梵天王，表第六现前地般若中十波罗 <lb ed="X" n="0014c21"/><lb ed="R088" n="0733b08"/>蜜。梵以音语得名，尸弃天王发大梵音，其诸梵众各 <lb ed="X" n="0014c22"/><lb ed="R088" n="0733b09"/>各自谓唯与我语，于大千界而最自在，颜如童子，身 <lb ed="X" n="0014c23"/><lb ed="R088" n="0733b10"/>白银色，长半由旬，衣如金色，无男女形，禅悦为食，寿 <lb ed="X" n="0014c24"/><lb ed="R088" n="0733b11"/>命一劫，乐修禅寂。此位以毘琉璃宝磨真金转明净 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0015a" n="0015a"/> <lb ed="X" n="0015a01"/><lb ed="R088" n="0733b12"/>作喩，明此菩萨以十种十二缘生观及十空三昧为 <lb ed="X" n="0015a02"/><lb ed="R088" n="0733b13"/>毘琉璃，用磨智慧转转明净，明观无明成根本智更 <lb ed="X" n="0015a03"/><lb ed="R088" n="0733b14"/>明净也。</p> <lb ed="X" n="0015a04"/><lb ed="R088" n="0733b15"/><p xml:id="pX05p0015a0401">可爱乐光明等十光音天王，表第七远行地方便中 <lb ed="X" n="0015a05"/><lb ed="R088" n="0733b16"/>十波罗蜜光音。是二禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a0501" n="0015a0501"/><anchor xml:id="beg0015a0501" n="0015a0501"/>已<anchor xml:id="end0015a0501"/>灭，忧苦出语，口中光生，表 <lb ed="X" n="0015a06"/><lb ed="R088" n="0733b17"/>七地菩萨大悲行满，自苦<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a0601" n="0015a0601"/><anchor xml:id="beg0015a0601" n="0015a0601"/>己<anchor xml:id="end0015a0601"/>无，常度他苦，而教光破 <lb ed="X" n="0015a07"/><lb ed="R088" n="0733b18"/>暗也。</p> <lb ed="X" n="0015a08"/><lb ed="R088" n="0734a01"/><p xml:id="pX05p0015a0801">淸净名称等十遍净天王，表第八不动地愿波罗蜜 <lb ed="X" n="0015a09"/><lb ed="R088" n="0734a02"/>中十波罗蜜。此三禅天，禅悦喜动，风灾犹至，表八地 <lb ed="X" n="0015a10"/><lb ed="R088" n="0734a03"/>功用<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a1001" n="0015a1001"/><anchor xml:id="beg0015a1001" n="0015a1001"/>已<anchor xml:id="end0015a1001"/>终，无功智现。无生法乐智净，习气犹在，诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0015a11"/><lb ed="R088" n="0734a04"/>加劝，令忆本愿，方随智行，廣利众生。</p> <lb ed="X" n="0015a12"/><lb ed="R088" n="0734a05"/><p xml:id="pX05p0015a1201">爱乐法光明幢等十<name role="" type="person">廣果天</name>王，表第九善慧地力波 <lb ed="X" n="0015a13"/><lb ed="R088" n="0734a06"/>罗蜜中十波罗蜜。此四禅天无出入息，三灾不及，色 <lb ed="X" n="0015a14"/><lb ed="R088" n="0734a07"/>果意识虽在而<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a1401" n="0015a1401"/><anchor xml:id="beg0015a1401" n="0015a1401"/>已<anchor xml:id="end0015a1401"/>，无欲界意识象。此地说种种法，无 <lb ed="X" n="0015a15"/><lb ed="R088" n="0734a08"/>心意识为大法师，任智法明一切具足。</p> <lb ed="X" n="0015a16"/><lb ed="R088" n="0734a09"/><p xml:id="pX05p0015a1601">妙<g ref="#CB08504">焰</g>海等十大自在天王，表第十法雲地智波罗蜜 <lb ed="X" n="0015a17"/><lb ed="R088" n="0734a10"/>中十波罗蜜。此天一众，皆勤观察无明之法，明十地 <lb ed="X" n="0015a18"/><lb ed="R088" n="0734a11"/>无相智成，缘真法执，内外习亡。大自在天，居四禅之 <lb ed="X" n="0015a19"/><lb ed="R088" n="0734a12"/>顶。色究竟天中，表十地智悲自在之极。此是引进方 <lb ed="X" n="0015a20"/><lb ed="R088" n="0734a13"/>便，托事表法，故摄化境界，渐渐增勝。如实而言，一乘 <lb ed="X" n="0015a21"/><lb ed="R088" n="0734a14"/>法界，理事同参，一微尘内，诸<persName>佛</persName>国土，人天同处，身尘 <lb ed="X" n="0015a22"/><lb ed="R088" n="0734a15"/>毛孔，如影相入。十玄门该之，不可随化相说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a2201" n="0015a2201"/><anchor xml:id="beg0015a2201" n="0015a2201"/>已<anchor xml:id="end0015a2201"/>上十 <lb ed="X" n="0015a23"/><lb ed="R088" n="0734a16"/>众，寄同天位，表<persName>佛</persName>自行十地一百个波罗蜜门。</p> <lb ed="X" n="0015a24"/><lb ed="R088" n="0734a17"/><p xml:id="pX05p0015a2401">如是菩萨、神王、诸天，总明<persName>如来</persName>自行五位因果行门。 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0015b" n="0015b"/> <lb ed="X" n="0015b01"/><lb ed="R088" n="0734a18"/>以智如虚空，无形无色，而大用遍周，不往而速，不来 <lb ed="X" n="0015b02"/><lb ed="R088" n="0734b01"/>而至，不作而用，应物而成功，号之为神。以无作智性， <lb ed="X" n="0015b03"/><lb ed="R088" n="0734b02"/>一念遍知十方同异差别，而于诸境自在无碍，号之 <lb ed="X" n="0015b04"/><lb ed="R088" n="0734b03"/>为王。体净无垢，非质所留碍，而隐现自在，号之为天。 <lb ed="X" n="0015b05"/><lb ed="R088" n="0734b04"/>是故寄位同神、同天、同人，乃至十方异生，悉同其事， <lb ed="X" n="0015b06"/><lb ed="R088" n="0734b05"/>而非天、非人、非鬼神之神。如<persName>佛</persName>实非牛王、龙王、象王， <lb ed="X" n="0015b07"/><lb ed="R088" n="0734b06"/>但托事表法，以令易解。此下从大自在天王，直至海 <lb ed="X" n="0015b08"/><lb ed="R088" n="0734b07"/>月光、大明菩萨等四十一众，各序所得解脱门，各说 <lb ed="X" n="0015b09"/><lb ed="R088" n="0734b08"/>十颂。初颂皆纯赞<persName>佛</persName>，後九颂皆每颂三句赞<persName>佛</persName>，一句 <lb ed="X" n="0015b10"/><lb ed="R088" n="0734b09"/>自庆所得同<persName>佛</persName>。唯海月光众但赞<persName>佛</persName>德，与自所入之 <lb ed="X" n="0015b11"/><lb ed="R088" n="0734b10"/>法相似，而总序四百二十个解脱门。四十一众，主伴 <lb ed="X" n="0015b12"/><lb ed="R088" n="0734b11"/>四百一十人，以普贤一人自得十解脱门，九个普菩 <lb ed="X" n="0015b13"/><lb ed="R088" n="0734b12"/>萨加净德妙光自为十人，故得四百二十个解脱门， <lb ed="X" n="0015b14"/><lb ed="R088" n="0734b13"/>以明同得<persName>佛</persName>解脱，同入<persName>佛</persName>知见，以明不悟是凡，悟即 <lb ed="X" n="0015b15"/><lb ed="R088" n="0734b14"/>同<persName>佛</persName>，以与後学作样式，令仿之也。</p> <lb ed="X" n="0015b16"/><lb ed="R088" n="0734b15"/><p xml:id="pX05p0015b1601">大自在天王至<name role="" type="person">忉利天</name>王十众主伴，百天王得百解 <lb ed="X" n="0015b17"/><lb ed="R088" n="0734b16"/>脱门，赞<persName>佛</persName>十地行果。</p> <lb ed="X" n="0015b18"/><lb ed="R088" n="0734b17"/><p xml:id="pX05p0015b1801">日天子至阿修罗王、十众、百王，得百解脱门，赞<persName>佛</persName>十 <lb ed="X" n="0015b19"/><lb ed="R088" n="0734b18"/>迴向行果。</p> <lb ed="X" n="0015b20"/><lb ed="R088" n="0735a01"/><p xml:id="pX05p0015b2001">主昼神至主稼神，十众百神，得百解脱门，赞<persName>佛</persName>十行 <lb ed="X" n="0015b21"/><lb ed="R088" n="0735a02"/>之果。</p> <lb ed="X" n="0015b22"/><lb ed="R088" n="0735a03"/><p xml:id="pX05p0015b2201">主药神至海月光大明菩萨等十众百人，得百解脱 <lb ed="X" n="0015b23"/><lb ed="R088" n="0735a04"/>门，赞<persName>佛</persName>十住行果。</p> <lb ed="X" n="0015b24"/><lb ed="R088" n="0735a05"/><p xml:id="pX05p0015b2401">普贤一人，独入十解脱门。明独当等觉位中十法，一 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0015c" n="0015c"/> <lb ed="X" n="0015c01"/><lb ed="R088" n="0735a06"/>即一切，一多自在，延促自由，总摄之義。普贤众中九 <lb ed="X" n="0015c02"/><lb ed="R088" n="0735a07"/>人，加净德妙光一人为十，得十解脱门。净德妙光，是 <lb ed="X" n="0015c03"/><lb ed="R088" n="0735a08"/>文殊别号。明等觉位中，因果理智，万行圆融。</p> <lb ed="X" n="0015c04"/><lb ed="R088" n="0735a09"/><p xml:id="pX05p0015c0401">尔时，<persName>如来</persName>狮子之座，一切莊严具中，一一各出<persName>佛</persName>刹 <lb ed="X" n="0015c05"/><lb ed="R088" n="0735a10"/>尘数菩萨，其诸上首，各兴供雲，说颂赞<persName>佛</persName>，各随方面， <lb ed="X" n="0015c06"/><lb ed="R088" n="0735a11"/>化座而坐者，明以法身为座体，普贤万行为座上，莊 <lb ed="X" n="0015c07"/><lb ed="R088" n="0735a12"/>严无作智为座上。<persName>佛</persName>座出菩萨，是古<persName>佛</persName>旧行，明今<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0015c08"/><lb ed="R088" n="0735a13"/>合古行，古行合今<persName>佛</persName>，古今不二，亦明因果不二，故于 <lb ed="X" n="0015c09"/><lb ed="R088" n="0735a14"/>本行报得果内，还出本自行因之众。又座外普贤众， <lb ed="X" n="0015c10"/><lb ed="R088" n="0735a15"/>是<persName>佛</persName>利他之行，座内之人，是<persName>佛</persName>自行所契普贤之众， <lb ed="X" n="0015c11"/><lb ed="R088" n="0735a16"/>此之大众，古今诸<persName>佛</persName>，一道无二，众生乘之，即名乘如 <lb ed="X" n="0015c12"/><lb ed="R088" n="0735a17"/>来乘，至于道场，以一切法皆道场也。</p> <lb ed="X" n="0015c13"/><lb ed="R088" n="0735a18"/><p xml:id="pX05p0015c1301">尔时<persName>佛</persName>神力故，其地六种十八相震动者，明常随<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0015c14"/><lb ed="R088" n="0735b01"/>众，诸天神王众，及座内古今诸<persName>佛</persName>同因众，树内流光 <lb ed="X" n="0015c15"/><lb ed="R088" n="0735b02"/>众，宫殿内十悲众，当<persName>佛</persName>自众来集，得益贺<persName>佛</persName>，众心喜 <lb ed="X" n="0015c16"/><lb ed="R088" n="0735b03"/>动，故地随动。此明自众大集一终，然後面门放光普 <lb ed="X" n="0015c17"/><lb ed="R088" n="0735b04"/>集，他土亦来，明无自他中之他。化仪主伴，龙行雲应， <lb ed="X" n="0015c18"/><lb ed="R088" n="0735b05"/>法事合然，以真法性，尘刹普周，一刹那中，三世同际， <lb ed="X" n="0015c19"/><lb ed="R088" n="0735b06"/>还以一多相含不同门，赅括如是放光集众意，令知 <lb ed="X" n="0015c20"/><lb ed="R088" n="0735b07"/><persName>佛</persName>境界，相参无二。<anchor xml:id="nkr_note_add_0015c2001" n="0015c2001"/><anchor xml:id="beg0015c2001" n="0015c2001"/>已<anchor xml:id="end0015c2001"/>上是初成正觉，显示五位行门 <lb ed="X" n="0015c21"/><lb ed="R088" n="0735b08"/>一终因果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0015c22"/><lb ed="R088" n="0735b09"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1"><persName>如来</persName>现相品第二</cb:mulu><head>〇<persName>如来</persName>现相品第二</head> <lb ed="X" n="0015c23"/><lb ed="R088" n="0735b10"/><p xml:id="pX05p0015c2301"><persName>如来</persName>现相者，以诸菩萨及一切世间主，默念<persName>佛</persName>地、<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0015c24"/><lb ed="R088" n="0735b11"/>境界等三十七疑，乃于供具中出声说颂致问，而如 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0016a" n="0016a"/> <lb ed="X" n="0016a01"/><lb ed="R088" n="0735b12"/>来心即知众疑，于齿间放光，其光遍于十方，出声说 <lb ed="X" n="0016a02"/><lb ed="R088" n="0735b13"/>颂，雲集十方众海，是现<persName>佛</persName>境界自在相也。供具说颂， <lb ed="X" n="0016a03"/><lb ed="R088" n="0735b14"/>明心境无二，以一切法总是法界不思议体也。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0016a04"/><lb ed="R088" n="0735b15"/>知众所疑，以法界心同众生心也。现齿光相，以口齿 <lb ed="X" n="0016a05"/><lb ed="R088" n="0735b16"/>是吐纳言音之处，表告众令集也。十方世界蒙<persName>佛</persName>光 <lb ed="X" n="0016a06"/><lb ed="R088" n="0735b17"/>明，皆有<persName>佛</persName>刹尘数菩萨，从其<persName>佛</persName>所而来，皆兴十种世 <lb ed="X" n="0016a07"/><lb ed="R088" n="0735b18"/>界海尘数供养雲者，此他土来众，是无自他中之他， <lb ed="X" n="0016a08"/><lb ed="R088" n="0736a01"/>以成化仪主伴，其十种供养雲，表十波罗蜜行也。此 <lb ed="X" n="0016a09"/><lb ed="R088" n="0736a02"/>诸菩萨身毛孔中，一一各现世界海尘数光明，一一 <lb ed="X" n="0016a10"/><lb ed="R088" n="0736a03"/>光中现世界海尘数菩萨，一一菩萨遍入法界，安立 <lb ed="X" n="0016a11"/><lb ed="R088" n="0736a04"/>海所有尘，一一尘中悉有<persName>佛</persName>刹微尘数刹，一一刹皆 <lb ed="X" n="0016a12"/><lb ed="R088" n="0736a05"/>有三世诸<persName>佛</persName>，其诸菩萨一一悉能往诣同事利生者， <lb ed="X" n="0016a13"/><lb ed="R088" n="0736a06"/>明法界不思议体性，身心境界自他无碍，能同能异， <lb ed="X" n="0016a14"/><lb ed="R088" n="0736a07"/>如帝网境界褈褈参映也。<persName>如来</persName>眉间毫相放光，名普 <lb ed="X" n="0016a15"/><lb ed="R088" n="0736a08"/>照十方藏者，明是十地菩萨智满中道教行之光。光 <lb ed="X" n="0016a16"/><lb ed="R088" n="0736a09"/>所出众，上首名一切法勝音，即是十地满足中道果 <lb ed="X" n="0016a17"/><lb ed="R088" n="0736a10"/>行，将此中道觉行悲智圆满法界行门毫尘刹海无 <lb ed="X" n="0016a18"/><lb ed="R088" n="0736a11"/>障碍法，答前大众三十七问，使令现在及以未来信 <lb ed="X" n="0016a19"/><lb ed="R088" n="0736a12"/>此十地法界因果法门行满十方，咸令获益。故经云： <lb ed="X" n="0016a20"/><lb ed="R088" n="0736a13"/>欲令一切大众得于<persName>如来</persName>无边境界神通力故，放眉 <lb ed="X" n="0016a21"/><lb ed="R088" n="0736a14"/>间光。其光还入<persName>佛</persName>足下者，足下是初信发行之际，欲 <lb ed="X" n="0016a22"/><lb ed="R088" n="0736a15"/>令大众所信所行是<persName>佛</persName>果海理智体用不相離法也。 <lb ed="X" n="0016a23"/><lb ed="R088" n="0736a16"/>上首座莲花台，诸眷属坐华鬚者，表万行主伴与前 <lb ed="X" n="0016a24"/><lb ed="R088" n="0736a17"/>菩萨毛孔流光所出之众相似，明法界理智中圆满 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0016b" n="0016b"/> <lb ed="X" n="0016b01"/><lb ed="R088" n="0736a18"/>自在之行无体可碍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016b02"/><lb ed="R088" n="0736b01"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">普贤三昧品第三</cb:mulu><head>〇普贤三昧品第三</head> <lb ed="X" n="0016b03"/><lb ed="R088" n="0736b02"/><p xml:id="pX05p0016b0301">普贤菩萨入毘卢遮那<persName>如来</persName>藏身三昧者，毘卢此云 <lb ed="X" n="0016b04"/><lb ed="R088" n="0736b03"/>光，遮那云种种遍照。<persName>如来</persName>是法性之体，藏身是含容 <lb ed="X" n="0016b05"/><lb ed="R088" n="0736b04"/>众法之智，明以理智教行随根利益。三云正，如寅月 <lb ed="X" n="0016b06"/><lb ed="R088" n="0736b05"/>三阳生为正月。又一止为正，以一心止其道自正。昧 <lb ed="X" n="0016b07"/><lb ed="R088" n="0736b06"/>云定，五蕴情识冥昧不行，即真智现前，故三昧是正 <lb ed="X" n="0016b08"/><lb ed="R088" n="0736b07"/>定也。普贤入者，普贤三昧恒无定乱，如十定品中灌 <lb ed="X" n="0016b09"/><lb ed="R088" n="0736b08"/>顶大士起诸想念而求普贤，则普贤常在三昧定乱 <lb ed="X" n="0016b10"/><lb ed="R088" n="0736b09"/>俱真。但以普贤绍<persName>佛</persName>法界大智之家，为<persName>佛</persName>万行遍周 <lb ed="X" n="0016b11"/><lb ed="R088" n="0736b10"/>克家之长子，将谈<persName>佛</persName>家果海及众生业报海，故须入 <lb ed="X" n="0016b12"/><lb ed="R088" n="0736b11"/>定以成化仪轨则也。普贤入此三昧时，尽法界虚空 <lb ed="X" n="0016b13"/><lb ed="R088" n="0736b12"/>界一切国土所有微尘，一一尘中有世界海尘数<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0016b14"/><lb ed="R088" n="0736b13"/>刹，一切刹中有世界海尘数<persName>佛</persName>，一一<persName>佛</persName>前有世界海 <lb ed="X" n="0016b15"/><lb ed="R088" n="0736b14"/>尘数普贤，皆亦入此三昧，一一普贤皆有十方物现。 <lb ed="X" n="0016b16"/><lb ed="R088" n="0736b15"/>摩顶及与智者，明普贤行遍周法界，如天帝网光影 <lb ed="X" n="0016b17"/><lb ed="R088" n="0736b16"/>交参褈褈无尽，以差别智与根本智相契为十方<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0016b18"/><lb ed="R088" n="0736b17"/>现，以二智相及为摩顶，相印可为与智也。从三昧起 <lb ed="X" n="0016b19"/><lb ed="R088" n="0736b18"/>者，以将擧<persName>佛</persName>果海及众生海，故从果体起其行用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016b20"/><lb ed="R088" n="0737a01"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">世界成就品第四</cb:mulu><head>〇世界成就品第四</head> <lb ed="X" n="0016b21"/><lb ed="R088" n="0737a02"/><p xml:id="pX05p0016b2101">普贤菩萨，擧世界海，种种形状，种种依住，及诸苦乐 <lb ed="X" n="0016b22"/><lb ed="R088" n="0737a03"/>净秽，皆随众生自业所成。众生业转变，则刹海转变； <lb ed="X" n="0016b23"/><lb ed="R088" n="0737a04"/>众生业成壞，则刹海成壞；众生业<anchor xml:id="nkr_note_add_0016b2301" n="0016b2301"/><anchor xml:id="beg0016b2301" n="0016b2301"/>染<anchor xml:id="end0016b2301"/>净，则刹海染净。 <lb ed="X" n="0016b24"/><lb ed="R088" n="0737a05"/>以众生心行无边故，诸刹海无有边际。<persName>佛</persName>菩萨于如 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0016c" n="0016c"/> <lb ed="X" n="0016c01"/><lb ed="R088" n="0737a06"/>是刹海，皆以大愿、大悲、大行，及不思议变化之力，而 <lb ed="X" n="0016c02"/><lb ed="R088" n="0737a07"/>得淸净莊严。以众生业海无尽故，<persName>佛</persName>菩萨廣大身语 <lb ed="X" n="0016c03"/><lb ed="R088" n="0737a08"/>智行果海，亦无有尽。明<persName>佛</persName>菩萨普贤行海，皆从众生 <lb ed="X" n="0016c04"/><lb ed="R088" n="0737a09"/>业行海起。令诸修学之士，知众生境界，即<persName>佛</persName>境界，众 <lb ed="X" n="0016c05"/><lb ed="R088" n="0737a10"/>生心界，等法界，虚空界，光影相入，褈褈无碍。非彼人 <lb ed="X" n="0016c06"/><lb ed="R088" n="0737a11"/>天权学，所有一异净秽，自他往来，诸曲见也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016c07"/><lb ed="R088" n="0737a12"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1"><name role="" type="person">华藏世界</name>品第五</cb:mulu><head>〇<name role="" type="person">华藏世界</name>品第五</head> <lb ed="X" n="0016c08"/><lb ed="R088" n="0737a13"/><p xml:id="pX05p0016c0801"><name role="" type="person">华藏世界</name>者，普贤菩萨擧<persName>佛</persName>五位行业，报得莊严果 <lb ed="X" n="0016c09"/><lb ed="R088" n="0737a14"/>海，开廓众生知见。以此廣大报土，是莲花所持，而含 <lb ed="X" n="0016c10"/><lb ed="R088" n="0737a15"/>藏一切世界，名为华藏也。此<name role="" type="person">华藏世界</name>下，有十种风 <lb ed="X" n="0016c11"/><lb ed="R088" n="0737a16"/>轮持载者，是大愿波罗蜜中，十波罗蜜所成之报。以 <lb ed="X" n="0016c12"/><lb ed="R088" n="0737a17"/>法身无性，若无志愿，则一切行皆不能成。如无舵舟， <lb ed="X" n="0016c13"/><lb ed="R088" n="0737a18"/>随波漂转。故以大愿智轮，持诸万行，报感风轮，持诸 <lb ed="X" n="0016c14"/><lb ed="R088" n="0737b01"/>世界也。世界在莲花藏，是法身随行无染无依智报。 <lb ed="X" n="0016c15"/><lb ed="R088" n="0737b02"/>华名种种蕊香幢，是差别智不倾惑报。<name role="" type="person">香水海</name>，是无 <lb ed="X" n="0016c16"/><lb ed="R088" n="0737b03"/>量无边大慈悲报。香水河，是进修不息报。金刚地，是 <lb ed="X" n="0016c17"/><lb ed="R088" n="0737b04"/>平等性坚固行报。<name role="" type="person">轮围山</name>，是大慈防护戒行之报。众 <lb ed="X" n="0016c18"/><lb ed="R088" n="0737b05"/>宝妙花，是开敷万行报。宝树，是覆荫众生行报。夫报 <lb ed="X" n="0016c19"/><lb ed="R088" n="0737b06"/>不虚得，故云皆是毘卢遮那<persName>如来</persName>，往昔于世界海尘 <lb ed="X" n="0016c20"/><lb ed="R088" n="0737b07"/>数<persName>佛</persName>所，净修世界海尘数大愿所严净也。世界种者， <lb ed="X" n="0016c21"/><lb ed="R088" n="0737b08"/>三千大千世界，数至一恒河沙，为一世界海。海世界， <lb ed="X" n="0016c22"/><lb ed="R088" n="0737b09"/>数至一恒河沙，为一世界性。性世界，数至一恒河沙， <lb ed="X" n="0016c23"/><lb ed="R088" n="0737b10"/>为一世界种。此花藏中，有不可说<persName>佛</persName>刹微尘数世界 <lb ed="X" n="0016c24"/><lb ed="R088" n="0737b11"/>种。最中心<name role="" type="person">香水海</name>内世界种，有二十重世界，上下相 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0017a" n="0017a"/> <lb ed="X" n="0017a01"/><lb ed="R088" n="0737b12"/>去各<persName>佛</persName>刹尘数世界。此<name role="" type="person">娑婆世界</name>在第十三重，最下 <lb ed="X" n="0017a02"/><lb ed="R088" n="0737b13"/>第一重有一<persName>佛</persName>刹尘数世界围绕，次第增至最上第 <lb ed="X" n="0017a03"/><lb ed="R088" n="0737b14"/>二十重，有二十<persName>佛</persName>刹尘数世界围绕。此世界种外，十 <lb ed="X" n="0017a04"/><lb ed="R088" n="0737b15"/>方环列有十个世界种，亦各有二十重，其高下相去， <lb ed="X" n="0017a05"/><lb ed="R088" n="0737b16"/>其围绕渐增，悉与中心世界种同。此十个世界种外， <lb ed="X" n="0017a06"/><lb ed="R088" n="0737b17"/>周围有一百个世界种。此一百个世界种内，最近轮 <lb ed="X" n="0017a07"/><lb ed="R088" n="0737b18"/>围山十个世界种，上下略擧四重，重数虽少，还与二 <lb ed="X" n="0017a08"/><lb ed="R088" n="0738a01"/>十种者高下齐等。其九十个世界种不言重数，总计 <lb ed="X" n="0017a09"/><lb ed="R088" n="0738a02"/>一百一十一个世界种，如天帝网分佈而住其间，重 <lb ed="X" n="0017a10"/><lb ed="R088" n="0738a03"/>重世界如日月星等，以风持载而处于空中也。此诸 <lb ed="X" n="0017a11"/><lb ed="R088" n="0738a04"/>世界种以何因者，中心一个世界种是<persName>佛</persName>根本不动 <lb ed="X" n="0017a12"/><lb ed="R088" n="0738a05"/>智报，其外十个世界种是<persName>佛</persName>五位法门一因一果之 <lb ed="X" n="0017a13"/><lb ed="R088" n="0738a06"/>报，一一有二十重是十波罗蜜一因一果之报，褈褈 <lb ed="X" n="0017a14"/><lb ed="R088" n="0738a07"/>中所有<persName>佛</persName>是勝进之果。次外一百个世界种是五位 <lb ed="X" n="0017a15"/><lb ed="R088" n="0738a08"/>中五十个波罗蜜一因一果所成之报，其内十个世 <lb ed="X" n="0017a16"/><lb ed="R088" n="0738a09"/>界种只四重是四摄法利生之报，以四摄法即是十 <lb ed="X" n="0017a17"/><lb ed="R088" n="0738a10"/>波罗蜜之行，故还与二十重之高下齐也。此花藏中 <lb ed="X" n="0017a18"/><lb ed="R088" n="0738a11"/>杂类世界种种分别者，是所摄之众生各随自业所 <lb ed="X" n="0017a19"/><lb ed="R088" n="0738a12"/>成之报，以众生自业差别故，同在一处而境不同。众 <lb ed="X" n="0017a20"/><lb ed="R088" n="0738a13"/>生妄想业风所持国土与<persName>佛</persName>菩萨大愿智风所持实 <lb ed="X" n="0017a21"/><lb ed="R088" n="0738a14"/>报国土本是一土，<persName>佛</persName>菩萨行遍众生界，则其报土亦 <lb ed="X" n="0017a22"/><lb ed="R088" n="0738a15"/>自遍众生界，但由众生行业差殊自不能见，如世灵 <lb ed="X" n="0017a23"/><lb ed="R088" n="0738a16"/>神鬼物与人同处而人不能得见也。此<name role="" type="person">华藏世界</name>圆 <lb ed="X" n="0017a24"/><lb ed="R088" n="0738a17"/>摄三世者，以三世即一念，一念即无念，于无念中不 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0017b" n="0017b"/> <lb ed="X" n="0017b01"/><lb ed="R088" n="0738a18"/>壞诸念，无时中不废诸时，故<persName>佛</persName>及众生三世行业报 <lb ed="X" n="0017b02"/><lb ed="R088" n="0738b01"/>境总于其中互相显现，如百千镜四面俱悬，前後影 <lb ed="X" n="0017b03"/><lb ed="R088" n="0738b02"/>象相参彻也。此<name role="" type="person">华藏世界</name>隐现自在者，顺法身则万 <lb ed="X" n="0017b04"/><lb ed="R088" n="0738b03"/>象俱寂，随智用则万象都生，随大悲则恒居生死，随 <lb ed="X" n="0017b05"/><lb ed="R088" n="0738b04"/>理智则生死恒真，是故隐现万端而纯杂无碍也。夫 <lb ed="X" n="0017b06"/><lb ed="R088" n="0738b05"/><persName>佛</persName>国本空而此花藏如是廣大者，为二乘滞寂废行 <lb ed="X" n="0017b07"/><lb ed="R088" n="0738b06"/>及权教乐生他土，及怖空众生随境存业不能解脱， <lb ed="X" n="0017b08"/><lb ed="R088" n="0738b07"/>是故彰此福智愿行廣大境界，令知<persName>佛</persName>土无生无灭， <lb ed="X" n="0017b09"/><lb ed="R088" n="0738b08"/>但为利益众生而以本愿力故常住其中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017b10"/><lb ed="R088" n="0738b09"/><cb:div type="pin"><cb:mulu type="品" level="1">毘卢遮那品第六</cb:mulu><head>〇毘卢遮那品第六</head> <lb ed="X" n="0017b11"/><lb ed="R088" n="0738b10"/><p xml:id="pX05p0017b1101">此品来者，以前五品擧现在<name role="" type="person">毘卢遮那<persName>佛</persName></name>果，恐诸後 <lb ed="X" n="0017b12"/><lb ed="R088" n="0738b11"/>学意疑古无旧迹，今何所来？故此品引古<persName>佛</persName>应世道 <lb ed="X" n="0017b13"/><lb ed="R088" n="0738b12"/>迹，印今毘卢遮那出世之法，相袭不异，引古以成今 <lb ed="X" n="0017b14"/><lb ed="R088" n="0738b13"/>信，还以今<persName>佛</persName>之号名品，还是普贤说？以来文未足，故 <lb ed="X" n="0017b15"/><lb ed="R088" n="0738b14"/>此品无结终处也。此上六品经有三法六周遍義，毘 <lb ed="X" n="0017b16"/><lb ed="R088" n="0738b15"/>卢遮那<persName>如来</persName>是无相法身，文殊是大智，普贤是大行， <lb ed="X" n="0017b17"/><lb ed="R088" n="0738b16"/>此三法是五位进修之体。其世主妙严品明<persName>佛</persName>智身 <lb ed="X" n="0017b18"/><lb ed="R088" n="0738b17"/>周遍，<persName>如来</persName>现相品齿光十方告众明<persName>佛</persName>语业音声周 <lb ed="X" n="0017b19"/><lb ed="R088" n="0738b18"/>遍，普贤三昧品明<persName>佛</persName>体用行门周遍，世界成就品明 <lb ed="X" n="0017b20"/><lb ed="R088" n="0739a01"/><persName>佛</persName>身行周遍，<name role="" type="person">华藏世界</name>品明<persName>佛</persName>智悲万行圆满报土 <lb ed="X" n="0017b21"/><lb ed="R088" n="0739a02"/>周遍，此品明<persName>佛</persName>无时智体三世周遍。学者体此三法 <lb ed="X" n="0017b22"/><lb ed="R088" n="0739a03"/>六周遍義，信<persName>佛</persName>所行规式，以成自<anchor xml:id="nkr_note_add_0017b2201" n="0017b2201"/><anchor xml:id="beg0017b2201" n="0017b2201"/>己<anchor xml:id="end0017b2201"/>信心，方是悟<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0017b23"/><lb ed="R088" n="0739a04"/>知见不差谬也。此上说菩萨众生染净业报及<persName>佛</persName>报 <lb ed="X" n="0017b24"/><lb ed="R088" n="0739a05"/>土，是答前世主所疑<persName>佛</persName>海、<persName>佛</persName>境界海、菩萨行海、波罗 <pb ed="X" xml:id="X05.0226.0017c" n="0017c"/> <lb ed="X" n="0017c01"/><lb ed="R088" n="0739a06"/>蜜海、众生海等默问也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017c02"/><lb ed="R088" n="0739a07"/> <lb ed="X" n="0017c03"/><lb ed="R088" n="0739a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣<persName>佛</persName>花严经合论纂要卷上</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0003a0601" to="#end0003a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0003b0701" to="#end0003b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0003c0901" to="#end0003c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004c1801" to="#end0004c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0005a0401" to="#end0005a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0005c0601" to="#end0005c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0005c1001" to="#end0005c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0005c2101" to="#end0005c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0006c1101" to="#end0006c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0007b0101" to="#end0007b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0007b0301" to="#end0007b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0007b0401" to="#end0007b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0007b0701" to="#end0007b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0007c0801" to="#end0007c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0008c2201" to="#end0008c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0009b2301" to="#end0009b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0009c1601" to="#end0009c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0010a0401" to="#end0010a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0010a2301" to="#end0010a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0010a2401" to="#end0010a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0010a2402" to="#end0010a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0011b0501" to="#end0011b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0011c1901" to="#end0011c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0012a1301" to="#end0012a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0012c0601" to="#end0012c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0012c0801" to="#end0012c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">喜</lem><rdg wit="#wit.orig">善</rdg></app> <app from="#beg0012c1201" to="#end0012c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0012c1401" to="#end0012c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0013b0601" to="#end0013b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0013b1101" to="#end0013b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0014b0801" to="#end0014b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0014c1301" to="#end0014c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0014c1701" to="#end0014c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015a0501" to="#end0015a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015a0601" to="#end0015a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015a1001" to="#end0015a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015a1401" to="#end0015a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015a2201" to="#end0015a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015c2001" to="#end0015c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0016b2301" to="#end0016b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">染</lem><rdg wit="#wit.orig">梁</rdg></app> <app from="#beg0017b2201" to="#end0017b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0001001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0001001">目录新作</note> <note n="0003001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0003001">真疑直</note> <note n="0004001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0004001">十上疑有脱字</note> <note n="0005001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0005001">六疑云</note> <note n="0006001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0006001">尘疑鹿</note> <note n="0007001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007001">三疑五</note> <note n="0007002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0007002">五下疑脱十字</note> <note n="0014001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0014001">令疑今</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0003a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0003b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0003b0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0003c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0003c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0004c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0005a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0005c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0005c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0005c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0005c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0006c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0006c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0007b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0007b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0007b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0007b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0007c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0007c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0008c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0008c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0009b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0009b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0009c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0009c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0010a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0010a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0010a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0010a2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0010a2402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0011b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0011b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0011c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0011c1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0012a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0012c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0012c0801" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X05.0012c08.14" target="#nkr_note_add_0012c0801">喜【CB】，善【卍续】</note> <note n="0012c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0012c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0012c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0013b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0013b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0013b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0013b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0014b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0014b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0014c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0014c1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0014c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0014c1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0015c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0016b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0016b2301">染【CB】，梁【卍续】</note> <note n="0017b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0017b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>